PhiTruong.comPhi Trường
Trẻ em, bà bầu, người cao tuổi đi máy bay

Người khuyết tật, dùng xe lăn đi máy bay: báo trước, hỗ trợ ở sân bay và trên khoang

Báo hãng ít nhất vài ngày trước chuyến bay về loại hỗ trợ cần, loại xe lăn và pin. Xe lăn riêng thường được gửi ở cửa ra máy bay, trên khoang có xe lăn hẹp riêng.

Vietnamese man in a manual wheelchair being assisted by airport staff onto an ambulift platform beside a parked aircraft, wide angle, late afternoon golden light, faces not visible

Người khuyết tật và người dùng xe lăn đi máy bay được, và có quyền yêu cầu hãng bay, sân bay hỗ trợ phù hợp. Điều quan trọng nhất là báo trước, tốt nhất ngay khi đặt vé hoặc ít nhất vài ngày trước chuyến bay: bạn cần hỗ trợ ở mức nào, dùng xe lăn tay hay xe lăn điện, pin loại gì, có người đi kèm không. Báo càng sớm, hãng càng có thời gian bố trí nhân viên, xe nâng và chỗ ngồi phù hợp.

Xe lăn riêng của bạn thường được dùng tới cửa ra máy bay rồi gửi vào khoang hàng, nhận lại ở cửa tàu bay khi đến. Trên khoang có loại xe lăn hẹp dành riêng để đi dọc lối đi. Những chi tiết này khác nhau theo hãng, sân bay và loại tàu bay, nên bài viết theo nguyên lý chung và những câu cần hỏi hãng.

Các mức hỗ trợ hãng bay thường dùng

Trong hệ thống đặt chỗ, các hãng bay dùng mã quốc tế để phân loại mức hỗ trợ xe lăn. Biết mã giúp bạn mô tả đúng nhu cầu khi gọi tổng đài hoặc ra phòng vé.

MãÝ nghĩaAi thường cần
WCHRĐi lại được trên máy bay và lên xuống bậc thang, chỉ cần xe lăn cho quãng đường dài trong nhà gaNgười lớn tuổi, người đau khớp, người mới ốm dậy
WCHSKhông lên xuống được bậc thang, nhưng tự đi được vài bước tới ghếNgười yếu chân, người dùng nạng
WCHCKhông tự đi được, cần hỗ trợ từ xe lăn vào tận ghế ngồiNgười liệt, người dùng xe lăn hoàn toàn
Xe lăn riêngHành khách mang xe lăn của mình, có thể là xe tay hoặc xe điệnCần khai loại xe, kích thước, loại pin

Chọn đúng mã giúp nhân viên chuẩn bị đúng phương tiện. Người cần WCHC mà chỉ khai WCHR có thể tới chân máy bay mới phát hiện không có thiết bị hỗ trợ lên bậc thang, đặc biệt ở những sân bay hoặc vị trí đỗ máy bay không có cầu dẫn.

Báo trước cho hãng: những thông tin cần có

Khi liên hệ hãng, chuẩn bị sẵn thông tin dưới đây để không phải gọi đi gọi lại. Ghi lại tên nhân viên, thời điểm đã xác nhận, và kiểm tra yêu cầu đã hiện trên mã đặt chỗ.

  1. Mức hỗ trợ cần theo mã ở trên, và cần ở sân bay đi, sân bay đến, sân bay nối chuyến.
  2. Loại xe lăn: xe tay gấp được hay không gấp được, xe điện; kích thước khi gấp, cân nặng.
  3. Loại pin của xe điện: pin khô kín, pin ướt hay pin lithium, dung lượng ghi trên pin, pin có tháo được không. Pin lithium có quy định riêng về dung lượng và cách mang.
  4. Có người đi kèm hay đi một mình. Có hãng yêu cầu người đi kèm nếu hành khách không tự làm được một số việc như thắt dây an toàn, tự ăn uống hoặc tự đi vệ sinh, hoặc không thể tự sơ tán khi khẩn cấp.
  5. Thiết bị y tế mang theo: máy tạo ô-xy cầm tay, máy thở, thiết bị hỗ trợ khác. Những thiết bị này thường phải đăng ký trước và đúng loại hãng chấp nhận.
  6. Nhu cầu đặc biệt khác: chỗ ngồi có tay vịn nâng lên được, gần nhà vệ sinh, cần hỗ trợ khi ăn.

Nhiều hãng đặt hạn chót cho yêu cầu hỗ trợ, ví dụ trước giờ bay 24 đến 48 tiếng, và lâu hơn với xe lăn điện hoặc thiết bị y tế. Gần sát giờ bay vẫn có thể được hỗ trợ trong khả năng, nhưng không chắc chắn.

Xe lăn riêng và pin xe lăn điện

Xe lăn tay gấp được thường đơn giản: bạn ngồi xe của mình tới cửa ra máy bay, chuyển sang xe lăn của sân bay hoặc xe lăn hẹp để vào ghế, xe của bạn được gắn thẻ và đưa xuống khoang hàng. Khi đến, nhiều hãng trả xe ngay tại cửa tàu bay; có nơi trả ở băng chuyền. Hãy yêu cầu trả xe tại cửa tàu bay nếu bạn không tự di chuyển được bằng xe khác.

Xe lăn điện phức tạp hơn vì pin. Pin khô kín và pin lithium được xử lý khác nhau: có loại để nguyên trên xe sau khi ngắt mạch, có loại phải tháo ra và mang lên khoang hành khách trong túi bảo vệ, có loại vượt dung lượng cho phép thì không được chở. Quy định về pin lithium đổi theo hướng dẫn an toàn hàng không và theo hãng, nên phải hỏi kỹ với loại pin cụ thể của bạn.

Trước khi bay, chụp ảnh xe từ nhiều phía, ghi lại tình trạng các bộ phận. Tháo những phần rời được như gối tựa, bàn đạp, túi treo và mang lên khoang. Dán một tờ hướng dẫn ngắn bằng hình vẽ hoặc chữ đơn giản về cách gấp xe, cách ngắt điện để nhân viên bốc xếp làm đúng. Khi nhận lại, kiểm tra ngay; nếu hư hỏng, báo quầy hành lý trước khi rời sân bay và yêu cầu lập biên bản.

Ở sân bay và lúc lên máy bay

Đến sớm hơn bình thường. Thủ tục cho hành khách cần hỗ trợ mất thời gian hơn: kiểm tra xe lăn, gắn thẻ, gọi nhân viên hỗ trợ. Có mặt sớm giúp không ai phải vội.

Qua soi chiếu an ninh. Người ngồi xe lăn thường được kiểm tra bằng tay và kiểm xe tại chỗ thay cho đi qua cổng dò. Bạn có quyền đề nghị kiểm tra ở khu vực riêng tư nếu cần.

Lên máy bay trước. Hành khách cần hỗ trợ thường được mời lên trước để ổn định chỗ ngồi khi khoang còn trống. Ở vị trí đỗ không có cầu dẫn, sân bay dùng xe nâng chuyên dụng đưa lên ngang cửa tàu bay.

Xe lăn hẹp trên khoang. Lối đi trong khoang hẹp hơn xe lăn thường. Nhân viên dùng xe lăn hẹp chuyên dụng để đưa bạn từ cửa vào ghế, và từ ghế tới nhà vệ sinh khi cần trong chuyến dài.

Chỗ ngồi. Hành khách cần hỗ trợ đi lại không được xếp ở hàng cửa thoát hiểm. Ghế có tay vịn nâng lên được giúp việc chuyển từ xe lăn sang ghế dễ dàng hơn; hỏi hãng khi chọn chỗ.

Xuống máy bay sau cùng. Thường bạn sẽ được mời ở lại tới khi khách khác xuống hết, để nhân viên và thiết bị kịp chuẩn bị. Thời gian chờ này nên tính vào lịch hẹn với người đón.

Người khiếm thị, khiếm thính và các nhu cầu khác

Người khiếm thị có thể yêu cầu nhân viên dẫn đường từ quầy làm thủ tục tới tận ghế ngồi, và tiếp viên hướng dẫn riêng về vị trí cửa thoát hiểm, nút gọi, cách thắt dây an toàn, cách lấy mặt nạ dưỡng khí bằng cách cho chạm tay. Gậy dò đường thường được mang theo lên khoang. Chó dẫn đường được một số hãng nhận trong khoang theo điều kiện riêng, kèm giấy tờ chứng nhận và giấy tờ thú y; cần hỏi rất sớm, nhất là với chuyến quốc tế.

Người khiếm thính nên báo hãng để nhân viên ở cửa ra máy bay chủ động báo khi bắt đầu lên máy bay, khi đổi cửa, khi chậm chuyến, thay vì để bạn phụ thuộc vào loa thông báo. Trên khoang, tiếp viên có thể ghi giấy hoặc dùng cử chỉ hướng dẫn an toàn. Theo dõi tình trạng chuyến trên ứng dụng của hãng cũng giúp bạn chủ động hơn.

Người có khuyết tật trí tuệ, tự kỷ hoặc khó khăn giao tiếp nên đi cùng người thân quen và báo hãng trước. Một số sân bay trên thế giới có chương trình hỗ trợ dành riêng, như lối đi riêng hoặc dây đeo nhận diện kín đáo; ở Việt Nam, hãy hỏi trực tiếp hãng và cảng hàng không về cách hỗ trợ hiện có.

Khi hỗ trợ không như cam kết

Dù đã báo trước, đôi khi bạn vẫn gặp chuyện xe lăn không có ở cửa, phải chờ lâu, hoặc xe lăn riêng bị hỏng. Giữ bình tĩnh và yêu cầu gặp trưởng ca hoặc đại diện hãng tại sân bay. Ghi lại thời điểm, tên nhân viên, chụp ảnh hư hỏng nếu có.

Với xe lăn hư hỏng, lập biên bản tại quầy hành lý trước khi rời sân bay là điều kiện quan trọng để đề nghị hãng sửa hoặc bồi thường. Nếu thiếu xe lăn để di chuyển trong thời gian chờ sửa, hãy đề nghị hãng hỗ trợ phương án tạm thời.

Quyền của hành khách khuyết tật trong vận chuyển hàng không được quy định trong các văn bản pháp luật và điều lệ vận chuyển của hãng. Nội dung cụ thể có thể thay đổi, nên khi cần khiếu nại, hãy tra văn bản hiện hành và điều lệ của hãng. Nếu sự việc phức tạp, có thiệt hại lớn hoặc hãng không phản hồi, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được hướng dẫn cách làm hồ sơ phù hợp.

Nhà vệ sinh, ăn uống và chuyến bay dài

Nhà vệ sinh trên tàu bay thân hẹp, loại phổ biến trên các chặng nội địa, thường rất chật, khó xoay xở với người dùng xe lăn. Một số tàu bay thân rộng chạy chặng dài có nhà vệ sinh rộng hơn và tay vịn hỗ trợ, nhưng không phải chuyến nào cũng có. Với chặng ngắn, nhiều hành khách chọn đi vệ sinh ngay trước khi lên máy bay và hạn chế uống nhiều nước trước giờ bay, trong giới hạn an toàn với sức khoẻ của mình. Với chặng dài, đây là chuyện cần hỏi hãng cụ thể.

Tiếp viên có thể hỗ trợ đưa bạn từ ghế tới cửa nhà vệ sinh bằng xe lăn hẹp, nhưng thường không hỗ trợ bên trong nhà vệ sinh. Nếu bạn cần giúp đỡ ở mức đó, người đi kèm là cần thiết, và nên chọn chỗ ngồi gần nhà vệ sinh. Hỏi hãng loại tàu bay khai thác trên chặng của bạn để biết trước điều kiện thực tế.

Về ăn uống, tiếp viên có thể giúp mở hộp đồ ăn, cắt nhỏ, mô tả vị trí các món trên khay với người khiếm thị. Nếu bạn có chế độ ăn đặc biệt vì bệnh lý, nhiều hãng cho đặt suất ăn riêng trên chuyến có phục vụ suất ăn, cần đặt trước theo hạn của hãng. Mang theo đồ ăn nhẹ quen thuộc là phương án dự phòng tốt khi chuyến chậm hoặc chặng không có suất ăn.

Ngồi lâu một tư thế có thể gây đau, loét tì đè với người liệt hoặc ít vận động. Mang đệm ngồi quen dùng lên khoang nếu hãng cho, và thay đổi tư thế theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng đang theo dõi bạn.

Câu hỏi thường gặp

Người ngồi xe lăn có được đi máy bay một mình không?

Thường được, nếu tự làm được các việc cơ bản trên chuyến bay như ăn uống, thắt dây an toàn và hiểu hướng dẫn an toàn. Nếu cần hỗ trợ những việc này, hãng có thể yêu cầu người đi kèm; hỏi hãng khi đặt vé.

Xe lăn điện mang lên máy bay được không?

Thường được chở trong khoang hàng nếu khai báo trước loại xe, kích thước và loại pin. Pin lithium có giới hạn dung lượng và cách đóng gói riêng; có loại phải tháo ra mang lên khoang hành khách. Hỏi hãng với đúng loại pin của bạn.

Xe lăn của mình có tính vào hành lý ký gửi không?

Ở nhiều hãng, xe lăn và thiết bị hỗ trợ đi lại của hành khách cần dùng được chở miễn cước và không tính vào hạn mức hành lý. Điều kiện cụ thể theo điều lệ vận chuyển của hãng, nên hỏi lại khi đặt.

Báo cần xe lăn trước bao lâu?

Càng sớm càng tốt, lý tưởng là ngay khi đặt vé. Nhiều hãng đặt hạn chót khoảng 24 đến 48 tiếng trước giờ bay, xe lăn điện và thiết bị y tế thường cần báo sớm hơn nữa.

Sân bay không có cầu dẫn thì người ngồi xe lăn lên máy bay thế nào?

Sân bay dùng xe nâng chuyên dụng đưa hành khách lên ngang cửa tàu bay, hoặc nhân viên hỗ trợ bằng ghế chuyên dụng. Khai đúng mức hỗ trợ khi đặt vé để sân bay chuẩn bị thiết bị kịp thời.

Người khiếm thị cần báo gì với hãng bay?

Báo cần nhân viên dẫn đường từ quầy làm thủ tục tới ghế ngồi và khi xuống máy bay, cần hướng dẫn an toàn riêng, có mang chó dẫn đường hay không. Chó dẫn đường cần đăng ký sớm kèm giấy tờ theo yêu cầu của hãng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138