Chó mèo đi máy bay theo một trong hai cách: đi cùng trong khoang khách với điều kiện thú nhỏ, lồng mềm vừa dưới ghế và hãng có nhận trên chặng đó; hoặc gửi trong khoang hàng với lồng cứng đạt chuẩn, phổ biến hơn và áp dụng cho thú cỡ vừa, lớn. Dù cách nào, bạn cũng phải đặt chỗ cho thú cưng trước với hãng, vì mỗi chuyến chỉ nhận một số lượng có hạn.
Về giấy tờ, thường cần chứng nhận tiêm phòng dại còn hiệu lực và giấy chứng nhận kiểm dịch động vật khi vận chuyển ra khỏi địa phương; đưa ra nước ngoài thì yêu cầu nhiều hơn và tuỳ nước đến. Quy định về loài, cân nặng, giống được nhận, kích thước lồng thay đổi theo hãng và có thể điều chỉnh, nên bài đi theo trình tự chuẩn bị để bạn tự kiểm từng mục với hãng mình chọn.
Khoang khách hay khoang hàng: so sánh để chọn
Không phải lúc nào bạn cũng được chọn. Hãng, chặng bay, cỡ thú và loại tàu bay quyết định phương án nào khả thi. Bảng dưới giúp bạn hiểu khác biệt khi hỏi hãng.
| Tiêu chí | Đi trong khoang khách | Gửi trong khoang hàng |
|---|---|---|
| Cỡ thú | Nhỏ, tổng cân cả lồng dưới mức hãng quy định | Cỡ vừa và lớn, hoặc khi hãng không nhận trong khoang |
| Loại lồng | Lồng mềm, thông thoáng, vừa dưới ghế trước mặt | Lồng cứng, chắc chắn, có khoá, thông gió nhiều phía |
| Số lượng mỗi chuyến | Rất ít, thường vài con một chuyến | Có hạn theo khoang hàng có kiểm soát nhiệt độ |
| Ưu điểm | Chủ ở cạnh, thú đỡ hoảng | Nhận được thú lớn hơn |
| Hạn chế | Thú phải ở trong lồng suốt chuyến | Thú một mình, chịu tiếng ồn và nhiệt độ thay đổi khi bốc xếp |
Nhiều hãng không nhận thú cưng trong khoang khách trên một số chặng hoặc loại tàu bay; có hãng không nhận thú cưng dưới mọi hình thức. Hỏi trước khi mua vé cho chính mình, đừng mua vé người rồi mới hỏi chuyện thú.
Trình tự chuẩn bị trước chuyến bay
Bắt đầu càng sớm càng tốt, ít nhất vài tuần trước chuyến bay nội địa và nhiều tháng trước chuyến quốc tế.
- Hỏi hãng: chặng của bạn có nhận chó mèo không, nhận trong khoang hay khoang hàng, giới hạn cân nặng, kích thước lồng, giống bị hạn chế, số lượng mỗi chuyến.
- Đặt chỗ cho thú cưng cùng lúc hoặc ngay sau khi đặt vé của mình, theo kênh hãng hướng dẫn. Xác nhận chỗ của thú đã có trên mã đặt chỗ.
- Đưa thú đi bác sĩ thú y: kiểm tra sức khoẻ, tiêm phòng dại nếu chưa có hoặc sắp hết hạn, hỏi về việc thú có đủ sức đi máy bay không.
- Làm giấy chứng nhận kiểm dịch động vật vận chuyển theo hướng dẫn của cơ quan thú y địa phương. Thời hạn của giấy thường ngắn, nên đừng làm quá sớm.
- Mua hoặc chuẩn bị lồng đúng chuẩn của hãng, cho thú làm quen với lồng trong nhiều ngày trước chuyến.
- Hỏi hãng giờ phải có mặt; làm thủ tục cho thú cưng thường phải đến sớm hơn và có quầy riêng.
Giấy tờ thú y và giấy kiểm dịch có thể khác nhau giữa vận chuyển nội địa và quốc tế, giữa các địa phương. Hỏi cơ quan thú y nơi bạn ở để biết hồ sơ hiện hành, đừng dựa vào kinh nghiệm cũ của người khác.
Chọn lồng và cho thú làm quen
Đủ chỗ đứng dậy, quay người, nằm thoải mái. Đây là yêu cầu cơ bản của hầu hết hãng với lồng khoang hàng. Lồng chật làm thú khó chịu và có thể bị từ chối nhận.
Lồng cứng cho khoang hàng phải chắc. Khung chắc, cửa có khoá, ốc vít đủ, đáy kín không rò, thông gió ở nhiều mặt. Gắn sẵn bát nước có thể bơm từ ngoài vào mà không cần mở cửa lồng.
Lót đáy thấm hút. Tấm lót thấm hút hoặc khăn cũ có mùi quen giúp thú dễ chịu và giữ lồng khô ráo trong suốt hành trình.
Ghi thông tin chủ. Dán thông tin của chủ, nơi đến lên lồng, ghi rõ "động vật sống" theo cách hãng hướng dẫn, để nhân viên bốc xếp nhận ra.
Tập làm quen dần. Để lồng mở trong nhà vài tuần trước chuyến bay, bỏ đồ chơi, đồ ăn vào cho thú tự vào ra. Sau đó tập đóng cửa vài phút, rồi lâu hơn, rồi xách đi quanh nhà. Thú quen lồng sẽ đỡ hoảng loạn hơn nhiều trong ngày bay.
Không tự cho thú uống thuốc an thần. Thuốc an thần có thể ảnh hưởng hô hấp, thân nhiệt của thú khi ở độ cao; nhiều hãng không nhận thú đã dùng thuốc an thần. Chỉ dùng thuốc nếu bác sĩ thú y chỉ định cụ thể cho chuyến bay.
Giống chó mèo mặt ngắn và những trường hợp không nên bay
Các giống chó mèo mặt ngắn, mũi tẹt như pug, bulldog, shih tzu, mèo Ba Tư thường có đường thở hẹp, dễ khó thở khi căng thẳng hoặc khi nhiệt độ cao. Nhiều hãng bay hạn chế hoặc không nhận các giống này trong khoang hàng, có hãng không nhận hẳn. Nếu thú cưng của bạn thuộc nhóm này, hãy hỏi bác sĩ thú y rất kỹ, và cân nhắc phương án di chuyển khác.
Ngoài ra, những trường hợp nên cân nhắc kỹ trước khi cho thú bay gồm: thú quá nhỏ tuổi chưa đủ mũi tiêm phòng, thú già yếu, thú đang mang thai, thú có bệnh tim phổi, thú quá nhạy cảm, hay hoảng sợ. Bác sĩ thú y là người đánh giá được thú có đủ sức đi máy bay hay không.
Thời tiết cũng là yếu tố. Mùa nắng nóng, thời gian thú ở trên sân đỗ chờ xếp lên máy bay có thể nóng hơn nhiều so với trong nhà ga. Một số hãng ngừng nhận thú cưng khoang hàng trong những giai đoạn nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp. Chọn chuyến bay sáng sớm hoặc chiều muộn, chuyến thẳng, tránh nối chuyến, là cách giảm rủi ro cho thú.
Ngày bay: làm thủ tục cho thú và lúc nhận lại
Đến sân bay sớm hơn bình thường, vì thủ tục cho thú cưng thường làm ở quầy riêng: nhân viên kiểm giấy tờ, cân thú cùng lồng, kiểm tra lồng, có khi yêu cầu bạn mở lồng để xem thú. Với thú đi trong khoang khách, khi qua soi chiếu an ninh, bạn thường phải bế thú ra khỏi lồng để lồng đi qua máy soi; giữ thú chắc tay, đeo dây dắt để thú không chạy mất trong nhà ga đông người.
Cho thú ăn nhẹ vài tiếng trước khi bay, không cho ăn no ngay trước giờ bay để tránh nôn. Cho uống nước bình thường. Đưa thú đi vệ sinh trước khi ra sân bay hoặc ở khu vực cho phép trước khi làm thủ tục.
Khi đến nơi, thú gửi khoang hàng thường được trả ở khu vực riêng hoặc ở băng chuyền hành lý quá khổ, tuỳ sân bay. Hỏi nhân viên ngay khi xuống máy bay. Khi nhận, kiểm tra thú có tỉnh táo không, lồng có hư hỏng không. Cho thú uống nước, nghỉ ngơi ở nơi yên tĩnh. Nếu thú có biểu hiện bất thường như thở gấp kéo dài, lừ đừ, nôn nhiều, đưa đi bác sĩ thú y ngay.
Đưa chó mèo ra nước ngoài: chuẩn bị sớm nhiều tháng
Vận chuyển thú cưng quốc tế phức tạp hơn nội địa rất nhiều. Mỗi nước có yêu cầu nhập khẩu động vật riêng: có nước yêu cầu gắn chip nhận dạng, tiêm phòng dại theo trình tự nhất định, xét nghiệm kháng thể dại sau một khoảng thời gian, có giấy chứng nhận sức khoẻ do cơ quan thú y có thẩm quyền xác nhận, thậm chí cách ly khi nhập cảnh. Một số nước chỉ cho thú cưng nhập cảnh dưới dạng hàng hoá vận chuyển riêng, không đi cùng chủ.
Vì vậy việc đầu tiên là tra quy định nhập khẩu động vật trên trang chính thức của cơ quan thú y hoặc kiểm dịch nước đến, hoặc hỏi cơ quan đại diện ngoại giao của nước đó. Sau đó làm việc với cơ quan thú y ở Việt Nam về giấy chứng nhận kiểm dịch xuất khẩu.
Nhiều gia đình chọn dùng dịch vụ vận chuyển thú cưng chuyên nghiệp cho chuyến quốc tế. Nếu chọn cách này, hãy yêu cầu dịch vụ nêu rõ từng bước, từng giấy tờ, chi phí phát sinh, và tự đối chiếu với quy định chính thức của nước đến thay vì tin hoàn toàn.
Thú đi trong khoang khách: giữ yên cho thú và cho người xung quanh
Khi thú cưng đi cùng trong khoang khách, lồng phải ở dưới ghế trước mặt bạn trong suốt chuyến bay, kể cả khi đang bay bằng. Hãng thường không cho mở lồng, không cho bế thú ra ngoài, không cho đặt lồng lên ghế bên cạnh hay trên đùi. Quy định này vừa vì an toàn khi có nhiễu động, vừa vì những hành khách khác.
Người ngồi gần có thể dị ứng lông chó mèo, sợ động vật, hoặc đơn giản không muốn ngồi cạnh một con mèo kêu suốt hai tiếng. Hãng thường xếp chỗ cho hành khách mang thú cưng ở vị trí nhất định, không ở hàng cửa thoát hiểm, không ở hàng đầu khoang có vách ngăn vì không có chỗ đặt lồng dưới ghế trước. Nếu có người phản ánh dị ứng, tiếp viên có thể đề nghị đổi chỗ; hợp tác vui vẻ giúp chuyến đi của mọi người dễ chịu hơn.
Để thú yên trong lồng, mang theo một món đồ có mùi quen như áo cũ của chủ, khăn lót thú hay nằm. Phủ một tấm vải mỏng thoáng khí lên một phần lồng giúp thú bớt bị kích thích bởi ánh sáng và người qua lại, nhưng không che kín các mặt thông gió. Lót sẵn tấm thấm hút phòng thú đi vệ sinh, và mang túi kín để thay khi xuống máy bay.
Đừng cho thú ăn trên máy bay trừ khi chuyến rất dài và bác sĩ thú y đã dặn cách làm. Nước có thể cho uống từng chút qua khe lồng nếu thú có vẻ khát. Nói chuyện nhẹ nhàng với thú qua lưới lồng thường hiệu quả hơn là cố mở lồng ra vuốt ve.
Câu hỏi thường gặp
Mang mèo lên khoang máy bay được không?
Một số hãng cho mèo nhỏ đi cùng trong khoang khách nếu tổng cân cả lồng dưới mức quy định, lồng mềm vừa dưới ghế và đã đặt chỗ trước. Không phải hãng nào, chặng nào cũng nhận, nên hỏi hãng trước khi mua vé.
Gửi chó đi máy bay cần giấy tờ gì?
Thường cần chứng nhận tiêm phòng dại còn hiệu lực và giấy chứng nhận kiểm dịch động vật khi vận chuyển, theo hướng dẫn của cơ quan thú y địa phương. Đi nước ngoài cần thêm giấy tờ theo yêu cầu nước đến.
Chó mèo đi khoang hàng có an toàn không?
Khoang chở động vật sống trên các tàu bay chở khách thường có kiểm soát áp suất và nhiệt độ. Rủi ro lớn hơn nằm ở thời gian chờ trên sân đỗ khi trời nóng, giống mặt ngắn và thú căng thẳng; chọn chuyến thẳng, giờ mát và hỏi bác sĩ thú y trước.
Có nên cho chó mèo uống thuốc an thần trước khi bay không?
Không nên tự cho. Thuốc an thần có thể ảnh hưởng hô hấp và thân nhiệt của thú khi bay, nhiều hãng không nhận thú đã dùng thuốc. Chỉ dùng khi bác sĩ thú y chỉ định cho chuyến bay cụ thể.
Giấy kiểm dịch chó mèo làm ở đâu?
Thường làm tại cơ quan thú y cấp tỉnh hoặc đơn vị được giao nhiệm vụ kiểm dịch động vật nơi bạn ở. Hỏi trước hồ sơ cần có, thời gian xử lý và thời hạn hiệu lực của giấy để làm đúng thời điểm.
Mang chó mặt ngắn như pug đi máy bay được không?
Nhiều hãng hạn chế hoặc không nhận các giống mặt ngắn trong khoang hàng vì nguy cơ khó thở. Hỏi hãng về chính sách hiện hành và hỏi bác sĩ thú y; trong nhiều trường hợp nên cân nhắc phương án di chuyển khác.