PhiTruong.comPhi Trường
Trên máy bay: an toàn và dễ chịu

Ứng xử trên máy bay: ngả ghế, ngăn để đồ trên đầu, tay vịn và gọi tiếp viên

Phép lịch sự trên máy bay xoay quanh chuyện chia sẻ chỗ chật: cất đồ gọn, ngả ghế từ từ, nhường tay vịn ghế giữa, gọi tiếp viên đúng lúc và làm theo lời tổ bay.

Vietnamese passenger seen from behind lifting a small carry-on into an open overhead bin, wheels first, while others wait patiently in the narrow aisle, bright boarding light

Ứng xử trên máy bay xoay quanh một chuyện: hơn trăm người cùng chia nhau một không gian chật trong vài tiếng. Những việc nên làm gồm cất hành lý gọn và nhanh khi lên máy bay, ngả ghế từ từ và dựng lại khi người sau ăn, để người ngồi ghế giữa dùng hai tay vịn, giữ âm thanh nhỏ, gọi tiếp viên bằng nút gọi khi thật sự cần, và trên hết là làm theo hướng dẫn của tổ bay.

Không ai bắt bạn thuộc lòng một bộ quy tắc, nhưng hiểu vì sao người ta làm như vậy giúp chuyến bay của bạn và người xung quanh dễ chịu hơn nhiều. Bài này đi theo trình tự một chuyến bay: lúc lên máy bay và cất đồ, trong lúc bay với chuyện ngả ghế, tay vịn, ăn uống, nhà vệ sinh, cách nhờ tiếp viên, và cuối cùng là lúc xuống máy bay, kèm cách xử lý khi có va chạm với hành khách khác.

Lên máy bay và tìm chỗ ngồi nhanh gọn

Lúc lên máy bay là thời điểm dễ ùn tắc nhất, vì mọi người đi trên một lối đi hẹp. Trước khi tới cửa máy bay, hãy xem lại số ghế trên thẻ lên máy bay, lấy sẵn ra khỏi túi những thứ cần dùng trong chuyến bay như tai nghe, áo khoác, sách, chai nước, để khi tới ghế không phải đứng giữa lối đi lục túi.

Số ghế gồm số hàng và chữ cái chỉ vị trí trong hàng. Số hàng thường được ghi ở cạnh ngăn hành lý trên đầu. Đi thẳng tới hàng của mình, nếu có người ngồi nhầm thì nói nhẹ nhàng, đưa thẻ lên máy bay ra để so. Đừng ngồi tạm vào ghế người khác vì thấy trống, kể cả ghế tốt hơn của mình.

Nếu bạn ngồi ghế lối đi và người ngồi trong cùng hàng chưa tới, có thể đứng chờ ở hàng ghế của mình một chút cho họ vào, thay vì ngồi xuống rồi phải đứng dậy lần nữa. Nếu bạn ngồi ghế cửa sổ mà tới muộn, nói một câu xin phép là đủ: "cho em vào trong với ạ". Hãng thường mời lên máy bay theo nhóm hoặc theo khu vực hàng ghế; lên đúng nhóm của mình giúp mọi việc nhanh hơn cho tất cả.

Nếu thấy một người cao tuổi hay một người đang bế con loay hoay nâng vali lên ngăn trên đầu, một câu hỏi "để em giúp một tay nhé" là điều nhỏ mà quý. Ngược lại, nếu vali của bạn quá nặng để tự nâng, hãy cân nhắc ký gửi ngay từ quầy làm thủ tục, vì tiếp viên không có nhiệm vụ nâng hành lý giúp hành khách và nhiều hãng còn quy định rõ điều này để bảo vệ sức khoẻ cho tổ bay. Đứng chắn lối đi quá lâu chỉ vì một chiếc vali khiến cả hàng người phía sau phải chờ, và giờ lên máy bay kéo dài thì giờ cất cánh cũng dễ bị lùi.

Ngăn hành lý trên đầu: cất sao cho đúng

Đồ to lên trên, đồ nhỏ xuống dưới. Vali xách tay, ba lô lớn để vào ngăn trên đầu. Túi xách nhỏ, túi đồ cá nhân để dưới ghế phía trước của mình. Như vậy ngăn trên đầu đủ chỗ cho mọi người.

Bánh xe vào trước hoặc đặt nằm theo hướng dẫn. Đa số ngăn được thiết kế cho vali đẩy vào với bánh xe hoặc tay cầm quay vào trong, đặt đứng cạnh hoặc nằm ngang tuỳ loại máy bay. Nhìn cách người trước đã xếp hoặc hỏi tiếp viên để đặt cho vừa.

Cất gần chỗ mình ngồi. Cố gắng cất đồ ở ngăn ngay trên hoặc gần hàng ghế của mình, tránh cất ở hàng đầu rồi đi xuống cuối, khiến người ngồi phía trên không còn chỗ và lúc xuống máy bay phải đi ngược dòng người.

Không chiếm thêm chỗ. Áo khoác, túi mua sắm nhỏ không nên đặt chiếm cả khoảng trống của ngăn trên đầu. Khi ngăn đã đầy, tiếp viên có thể yêu cầu ký gửi vali ở cửa máy bay; hãy hợp tác.

Mở ngăn cẩn thận khi xuống. Đồ trong ngăn có thể đã xê dịch trong chuyến bay. Mở từ từ, một tay đỡ, nhất là khi người ngồi phía dưới đang ở ngay đó.

Ngả ghế và chuyện tay vịn

Ghế được thiết kế để ngả, bạn có quyền ngả ghế khi được phép. Nhưng cách ngả ghế tạo khác biệt lớn. Trước khi ngả, quay đầu nhìn nhanh phía sau, xem người ngồi sau có đang để ly nước, máy tính trên bàn hay không. Ngả từ từ thay vì bật mạnh một cái. Trong bữa ăn, dựng ghế thẳng lại để người phía sau ăn uống thuận tiện. Khi máy bay cất cánh, hạ cánh, ghế phải dựng thẳng theo yêu cầu của tổ bay.

Trên chuyến bay ngắn ban ngày, nhiều người chọn không ngả hoặc chỉ ngả một chút. Trên chuyến bay đêm, khi đèn khoang đã tắt, ngả ghế để ngủ là chuyện bình thường. Nếu người phía trước ngả ghế làm bạn quá chật, có thể nhờ nhẹ nhàng ngả bớt một chút, hoặc nhờ tiếp viên nếu không tiện nói. Đừng đẩy, đá hay rung lưng ghế trước để phản đối.

Về tay vịn, thói quen ứng xử phổ biến là người ngồi ghế giữa được dùng cả hai tay vịn, vì họ chịu chỗ ngồi chật nhất; người ngồi cửa sổ có vách để tựa, người ngồi lối đi có thêm khoảng trống lối đi. Trong hàng hai ghế, tay vịn giữa thì chia nhau, người đến trước không nên chiếm trọn. Khi đứng dậy hay ngồi xuống, đừng níu vào lưng ghế phía trước để kéo người lên, vì làm vậy giật mạnh ghế của người đang ngồi đó; hãy chống tay vào tay vịn của chính mình.

Ăn uống, âm thanh, mùi và nhà vệ sinh

Khi xe phục vụ đi qua, gập bàn ăn xuống sẵn nếu bạn dùng bữa, hoặc nói rõ nếu không cần để tiếp viên không phải chờ. Nếu mang đồ ăn riêng lên máy bay, hãy tránh món có mùi nặng trong không gian kín. Ăn xong, gom rác vào khay hoặc túi, đưa cho tiếp viên khi họ đi thu dọn, đừng nhét vào túi lưng ghế.

Nói chuyện ở mức vừa nghe với người bên cạnh. Không mở loa ngoài cho phim, nhạc, cuộc gọi video. Trẻ em quấy khóc là chuyện khó tránh và không ai cố tình; bố mẹ nên cố dỗ dành, còn người xung quanh nên kiên nhẫn. Nếu bé ngồi phía sau đá vào lưng ghế liên tục, nói nhẹ nhàng với bố mẹ bé.

Nhà vệ sinh trên máy bay nhỏ và được dùng chung bởi nhiều người. Khóa cửa để đèn báo có người bật sáng. Dùng xong lau bồn rửa tay, xả nước, bỏ giấy đúng chỗ, không vứt vật lạ vào bồn cầu. Tuyệt đối không hút thuốc, kể cả thuốc lá điện tử, trong nhà vệ sinh: khoang có đầu báo khói và đây là vi phạm nghiêm trọng. Tránh dùng nhà vệ sinh ngay khi xe phục vụ đang chắn lối đi hoặc khi đèn thắt dây an toàn bật sáng.

Gọi tiếp viên: khi nào và nói thế nào

Mỗi ghế có một nút gọi tiếp viên, thường ở trên trần phía trên đầu hoặc trên tay vịn, có hình người. Bấm nút, đèn sẽ sáng và tiếp viên sẽ tới khi có thể. Bấm một lần là đủ, đừng bấm liên tục. Khi tiếp viên tới, nói ngắn gọn điều mình cần. Sau đó tiếp viên hoặc bạn bấm lại nút để tắt đèn.

Những việc nên gọi tiếp viên: cảm thấy không khoẻ, buồn nôn, chóng mặt; thiết bị điện tử nóng lên hoặc bốc khói; đồ rơi vào khe ghế; cần thêm nước, chăn, túi nôn; có mâu thuẫn với hành khách khác; trẻ nhỏ cần hỗ trợ. Trong giai đoạn cất cánh, hạ cánh và khi đèn thắt dây đang bật, tiếp viên phải ngồi ở ghế của họ; nếu không khẩn cấp, đợi tới khi họ đứng dậy.

Không nên gọi tiếp viên bằng cách vỗ vai, kéo áo, gõ vào người họ khi họ đi qua, hay gọi to từ xa. Nếu tiếp viên đang đi ngang, một câu "chị ơi cho em xin ly nước" kèm ánh mắt là đủ. Tiếp viên trước hết làm nhiệm vụ an toàn, phục vụ là phần thứ hai; khi họ yêu cầu bạn ngồi xuống, cài dây, dựng ghế, mở tấm che cửa sổ, hãy làm ngay rồi hỏi lại sau nếu thắc mắc.

Xuống máy bay và khi có va chạm với hành khách khác

Khi máy bay hạ cánh và còn đang lăn vào chỗ đỗ, hãy ngồi yên, giữ dây an toàn cài cho tới khi đèn thắt dây tắt. Đứng dậy sớm mở ngăn hành lý trong lúc máy bay còn chạy là nguy hiểm, vì máy bay có thể phanh đột ngột. Khi đèn tắt, lấy đồ của mình, kiểm tra lại túi lưng ghế, dưới ghế, rồi đứng chờ. Thói quen tốt là để những hàng phía trước ra trước, rồi hàng của mình mới ra, thay vì chen lên.

Nếu bạn có chuyến nối gấp, hãy báo tiếp viên trước khi hạ cánh để được gợi ý cách xuống nhanh, hoặc nhờ những người phía trước cho đi trước một cách lịch sự. Đa số người sẽ nhường nếu được hỏi tử tế.

Va chạm nhỏ trên khoang có thể xảy ra: tranh cãi chuyện ngả ghế, tay vịn, ngăn hành lý, tiếng ồn. Cách tốt nhất là nói chuyện bình tĩnh một lần; nếu không giải quyết được, gọi tiếp viên để họ đứng giữa sắp xếp, có khi là đổi chỗ cho một trong hai bên. Đừng lớn tiếng, đừng động tay. Hành vi gây rối, cản trở tổ bay, không chấp hành hướng dẫn trên tàu bay có thể bị xử lý theo quy định về an ninh hàng không, từ phạt tiền tới bị từ chối vận chuyển ở những chuyến sau. Một chuyến bay dài nhất cũng chỉ vài tiếng, giữ được bình tĩnh là thắng.

Câu hỏi thường gặp

Ngả ghế trên máy bay có bị coi là bất lịch sự không?

Không, ghế được thiết kế để ngả và bạn có quyền ngả khi được phép. Lịch sự là nhìn người phía sau trước khi ngả, ngả từ từ, dựng ghế lại trong bữa ăn và khi cất cánh, hạ cánh theo yêu cầu của tổ bay.

Người ngồi ghế giữa được dùng tay vịn nào?

Thói quen phổ biến là người ngồi ghế giữa được dùng cả hai tay vịn, vì họ có chỗ ngồi chật nhất. Người ngồi cửa sổ có vách để tựa, người ngồi lối đi có thêm khoảng trống lối đi.

Hành lý xách tay để ở ngăn trên đầu hay dưới ghế?

Vali xách tay và ba lô lớn để ở ngăn trên đầu, túi xách nhỏ và đồ cá nhân để dưới ghế phía trước. Cất ở ngăn gần hàng ghế của mình để không chiếm chỗ của người khác.

Gọi tiếp viên trên máy bay bằng cách nào cho lịch sự?

Bấm nút gọi có hình người ở trên trần hoặc tay vịn một lần rồi chờ. Nếu tiếp viên đang đi ngang, nói nhỏ nhẹ điều mình cần. Tránh vỗ vai, kéo áo hay gọi to từ xa.

Máy bay vừa hạ cánh có được đứng dậy lấy hành lý ngay không?

Không nên. Phải ngồi yên, giữ dây an toàn cài cho tới khi máy bay dừng hẳn và đèn thắt dây tắt. Máy bay đang lăn có thể phanh đột ngột, người đứng và đồ trong ngăn mở có thể bị văng.

Có mâu thuẫn với hành khách bên cạnh thì nên làm gì?

Nói chuyện bình tĩnh một lần, nếu không giải quyết được thì gọi tiếp viên để họ sắp xếp, có thể đổi chỗ. Đừng lớn tiếng hay động tay, vì gây rối trên tàu bay có thể bị xử lý theo quy định về an ninh hàng không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138