Theo thông lệ của nhiều hãng bay, em bé được nhận lên máy bay khi đã khoảng 7 đến 14 ngày tuổi trở lên; bé nhỏ hơn mốc đó thường bị từ chối hoặc phải có giấy của bác sĩ, tuỳ hãng. Bé dưới 2 tuổi tính là em bé: không có ghế riêng, ngồi trong lòng một người lớn và được phát dây đai phụ cài vào dây an toàn của người bế. Mỗi người lớn chỉ được bế một em bé.
Mốc ngày tuổi là mốc hãng chấp nhận chở, không phải lời khuyên y khoa rằng bé đã sẵn sàng đi xa. Với bé sinh non, bé vừa nằm viện hay bé có bệnh tim, phổi, bạn nên hỏi bác sĩ nhi đang theo dõi bé trước khi đặt vé. Phần dưới đi qua từng việc: kiểm mốc tuổi, đặt vé em bé, chuẩn bị giấy tờ, chọn chỗ ngồi và những tình huống hay làm cha mẹ trẻ lúng túng ở sân bay.
Mốc tuổi và loại vé: em bé, trẻ em, người lớn
Ngành hàng không chia hành khách nhỏ tuổi theo nhóm, và mỗi nhóm đi với một kiểu vé, kiểu chỗ ngồi khác nhau. Tuổi được tính theo ngày bay của từng chặng, không theo ngày đặt vé. Bảng dưới là cách chia phổ biến, con số cụ thể của từng hãng có thể lệch đôi chút.
| Nhóm | Tuổi tính theo ngày bay | Chỗ ngồi | Điều cần biết |
|---|---|---|---|
| Em bé | Dưới 2 tuổi | Ngồi lòng người lớn, không có ghế riêng | Mỗi người lớn bế một bé; thường có dây đai phụ; hành lý theo quy định riêng cho em bé |
| Em bé có ghế riêng | Dưới 2 tuổi, mua thêm ghế | Ghế riêng, thường phải dùng ghế ngồi ô tô được hãng chấp nhận | Hỏi hãng trước khi mua, không phải chặng nào cũng làm được |
| Trẻ em | Từ 2 đến dưới 12 tuổi | Có ghế riêng | Giá vé, hành lý theo điều kiện vé trẻ em của hãng |
| Người lớn | Từ 12 tuổi trở lên | Ghế riêng | Áp điều kiện vé người lớn |
Chỗ hay vướng nhất là bé sắp tròn 2 tuổi. Nếu chuyến đi bé dưới 2 tuổi nhưng chuyến về bé đã qua sinh nhật thứ hai, chặng về thường phải mua vé trẻ em có ghế riêng. Khi đặt vé khứ hồi kéo dài qua ngày sinh nhật của bé, bạn nên gọi tổng đài hoặc ra phòng vé của hãng để xử lý cho đúng ngay từ đầu, tránh tới sân bay mới bị yêu cầu mua thêm.
Bé mấy ngày, mấy tháng tuổi thì bay được
Phần lớn hãng ghi trong điều lệ vận chuyển một mốc tối thiểu, thường rơi vào khoảng 7 đến 14 ngày sau sinh. Lý do là những ngày đầu đời, bé còn đang thích nghi với việc tự thở, tự điều hoà thân nhiệt, và một số vấn đề tim phổi bẩm sinh có thể chưa lộ ra. Trong khoang máy bay, áp suất được giữ tương đương độ cao vài nghìn mét, lượng ô-xy trong không khí thấp hơn ở mặt đất một chút; người lớn khoẻ mạnh gần như không nhận ra, nhưng với bé rất nhỏ hoặc bé có bệnh nền, đó là điều bác sĩ muốn cân nhắc.
Vì vậy, "bé đủ 14 ngày rồi" chỉ trả lời câu hỏi hãng có chở hay không. Câu hỏi bé có nên bay hay không thuộc về bác sĩ nhi. Những trường hợp nên hỏi kỹ: bé sinh non, bé từng thở máy hoặc thở ô-xy, bé có bệnh tim bẩm sinh, bé đang sốt, ho, chảy mũi nặng hoặc vừa ra viện. Khi đi khám, nói rõ chặng bay dài bao lâu, có nối chuyến không, để bác sĩ có đủ thông tin.
Một số hãng nhận bé dưới mốc tối thiểu nếu có giấy xác nhận đủ sức khoẻ đi máy bay do bác sĩ ký trong vài ngày trước chuyến. Nếu bạn rơi vào trường hợp bắt buộc phải bay sớm, ví dụ đưa bé về quê nội sau khi sinh ở thành phố khác, hãy hỏi hãng mẫu giấy họ chấp nhận và thời hạn hiệu lực của giấy trước khi đặt vé.
Đặt vé cho em bé: làm từng bước để khỏi sửa đi sửa lại
Vé em bé thường không chọn được riêng lẻ mà phải gắn vào vé của một người lớn. Đặt sai từ đầu thì sửa rất mất công, nhất là khi sai tên hay sai ngày sinh.
- Chọn số hành khách gồm người lớn và em bé ngay từ bước tìm chuyến. Đặt vé người lớn trước rồi thêm em bé sau vẫn làm được ở nhiều hãng, nhưng có khi phải qua tổng đài hoặc phòng vé.
- Gõ tên bé đúng như trên giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh, không dấu, đúng thứ tự họ, tên đệm, tên. Bé chưa đặt tên chính thức thì nên chờ có giấy tờ rồi mới đặt, vì tên trên vé phải khớp giấy tờ.
- Nhập ngày sinh chính xác. Hệ thống dựa vào ngày sinh để tính bé là em bé hay trẻ em ở từng chặng.
- Đọc phần hành lý của vé em bé: có được ký gửi thêm hay không, xe đẩy có được miễn cước không. Mỗi hãng, mỗi hạng vé một kiểu.
- Nếu cần nôi treo trên chuyến dài, gửi yêu cầu ngay khi đặt vé hoặc gọi hãng sớm. Số nôi có hạn và chỉ lắp được ở vài hàng ghế nhất định.
- Kiểm lại vé đã xuất: tên bé phải hiện kèm tên người lớn bế bé trên mã đặt chỗ.
Nếu hai vợ chồng cùng đi với hai bé dưới 2 tuổi, mỗi người lớn bế một bé là được. Nếu một người lớn đi với hai bé dưới 2 tuổi, thường phải mua vé có ghế riêng cho một bé, và hãng có thể không nhận nếu không có thêm người đi kèm. Hỏi rõ trước khi đặt.
Giấy tờ của bé khi bay nội địa
Với chuyến nội địa, trẻ dưới 14 tuổi thường được dùng giấy khai sinh, bản chính hoặc bản sao hợp lệ, hoặc các giấy tờ khác theo quy định hiện hành của cơ quan quản lý hàng không. Bé mới sinh chưa kịp làm giấy khai sinh thường dùng giấy chứng sinh do nơi sinh cấp. Quy định về loại giấy tờ được chấp nhận có thay đổi theo thời gian, nên trước chuyến bay bạn nên đọc mục giấy tờ trên trang chính thức của hãng hoặc của cảng hàng không.
Điều nhiều cha mẹ quên là người lớn bế bé cũng phải mang giấy tờ của chính mình, và tên bé trên vé phải khớp đúng giấy tờ của bé. Nếu đã đổi tên cho bé, hãy mang giấy tờ mới nhất. Giữ giấy tờ của bé trong cùng túi với giấy tờ của bạn, đừng để trong vali ký gửi.
Một mẹo nhỏ: chụp ảnh giấy khai sinh, giấy chứng sinh của bé lưu trong điện thoại và gửi cho một người thân. Ảnh chụp không thay được giấy tờ khi làm thủ tục, nhưng giúp bạn xử lý nhanh hơn nếu lỡ thất lạc bản giấy. Với chuyến bay quốc tế, bé cần hộ chiếu riêng và các giấy tờ nhập cảnh theo yêu cầu nước đến; đó là chuyện khác hẳn và cần chuẩn bị sớm hơn nhiều tuần.
Chọn chỗ ngồi khi bế bé trên đùi
Hàng đầu khoang thường rộng chân hơn. Ở nhiều tàu bay, hàng ghế ngay sau vách ngăn có chỗ để chân rộng, là nơi gắn nôi treo trên chuyến dài. Đổi lại, hành lý xách tay không được để dưới ghế trước mặt mà phải cất lên khoang trên đầu khi cất, hạ cánh.
Không được ngồi hàng cửa thoát hiểm. Người bế em bé, người đi cùng trẻ nhỏ không được xếp vào hàng có cửa thoát hiểm, vì người ngồi đó phải có khả năng hỗ trợ mở cửa khi có sự cố. Hệ thống thường tự chặn, nhưng nếu tự chọn chỗ trên điện thoại thì để ý.
Mỗi dãy ghế có số mặt nạ dưỡng khí hạn chế. Một dãy ghế chỉ có một số mặt nạ dự phòng nhất định, nên hãng không xếp hai người bế em bé cạnh nhau trong cùng dãy. Đừng ngạc nhiên khi bị đề nghị đổi chỗ vì lý do này.
Ghế lối đi tiện đứng dậy, ghế cửa sổ tiện cho bú. Ngồi lối đi dễ đứng lên dỗ bé, đi vệ sinh thay tã. Ngồi cạnh cửa sổ thì kín đáo hơn khi cho bú và bé ít bị người qua lại va phải. Hai vợ chồng đi cùng có thể chia mỗi người một ghế như vậy trong cùng một hàng.
Tránh cuối khoang nếu bé khó ngủ. Khu cuối thường gần nhà vệ sinh và bếp, người qua lại nhiều, tiếng xe đẩy đồ ăn liên tục. Bé dễ ngủ thì không sao, bé hay giật mình thì nên tránh.
Ngày bay: những việc làm trước khi ra sân bay
Với em bé, ngày bay nên tính rộng thời gian hơn bình thường, vì thay tã, cho bú, bé quấy đều có thể làm bạn chậm nửa tiếng mà không hay.
- Ra sân bay sớm hơn mức thông thường khoảng 30 phút, để có thời gian cho bé bú hoặc thay tã trước khi xếp hàng.
- Chọn quầy làm thủ tục có người: nhiều hãng không cho tự làm thủ tục trực tuyến khi có em bé đi kèm, vì nhân viên cần kiểm giấy tờ của bé.
- Giữ giấy tờ của bé và của bạn trong một túi đeo trước người, lấy ra nhanh khi được hỏi.
- Ở khu soi chiếu, bé thường được bế qua cổng cùng người lớn; xe đẩy, địu, túi đồ của bé đi qua máy soi. Bình sữa, sữa pha sẵn có thể được kiểm thêm.
- Hỏi nhân viên về ưu tiên lên máy bay cho gia đình có em bé. Lên sớm giúp bạn cất đồ, ổn định chỗ ngồi trước khi khoang đông người.
- Tìm phòng chăm sóc mẹ và bé trong nhà ga nếu sân bay có; hỏi nhân viên thông tin là nhanh nhất.
Đồ dùng mang lên khoang cho bé, cách xử lý xe đẩy và lượng sữa được mang là phần riêng, cần chuẩn bị kỹ hơn; có một bài riêng trên Phi Trường cho việc này.
Khi nào nên hoãn chuyến và hỏi bác sĩ
Không có quy tắc chung nào thay được lời của bác sĩ đang theo dõi bé. Tuy vậy, có những dấu hiệu mà cha mẹ nên coi là lý do để hỏi lại trước khi bay: bé sốt, bé thở nhanh hoặc thở khò khè, bé bú kém hẳn so với thường ngày, bé li bì, bé vừa bị viêm tai hoặc đang chảy mũi nhiều. Viêm đường hô hấp, viêm tai có thể làm bé đau tai nhiều hơn khi máy bay hạ độ cao.
Nếu bé đang dùng thuốc theo đơn, hỏi bác sĩ cách cho bé dùng trong ngày bay và mang theo đơn thuốc. Đừng tự cho bé uống thuốc ngủ hay thuốc chống say để bé ngủ suốt chuyến; đó là việc chỉ bác sĩ được quyết định.
Khi hoãn chuyến vì bé ốm, giấy khám bệnh có ghi ngày giúp bạn trao đổi với hãng về đổi vé theo điều kiện vé. Có hãng xem xét linh hoạt khi có giấy y tế, có hãng không; đọc điều kiện vé và hỏi hãng trước khi tự huỷ. Đặt vé có điều kiện đổi linh hoạt hơn một chút khi đi với bé rất nhỏ thường là lựa chọn đỡ lo hơn.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi có đi máy bay được không?
Với đa số hãng, bé 1 tháng tuổi đã qua mốc tối thiểu khoảng 7 đến 14 ngày nên được nhận chở. Tuy vậy, bé sinh non, bé vừa ra viện hay bé có bệnh tim phổi nên được bác sĩ nhi khám và đồng ý trước khi bay.
Em bé dưới 2 tuổi có phải mua vé không?
Có. Em bé dưới 2 tuổi vẫn cần vé em bé gắn với vé của người lớn bế bé, dù không có ghế riêng. Mức thu và quyền hành lý của vé em bé theo quy định từng hãng và từng hạng vé, ghi trong điều kiện vé.
Bé chưa có giấy khai sinh thì đi máy bay bằng gì?
Bé mới sinh chưa làm giấy khai sinh thường dùng giấy chứng sinh do nơi sinh cấp khi bay nội địa. Quy định giấy tờ có thể thay đổi, nên bạn đọc mục giấy tờ trên trang chính thức của hãng trước ngày bay để chắc chắn.
Một người lớn có được bế hai em bé trên máy bay không?
Thường là không. Mỗi người lớn chỉ bế một em bé ngồi lòng; bé thứ hai cần ghế riêng, thường kèm ghế ngồi ô tô được hãng chấp nhận, và có hãng yêu cầu thêm người đi kèm. Hỏi hãng trước khi đặt vé.
Có nên cho bé uống thuốc ngủ trước chuyến bay không?
Không nên tự làm. Thuốc an thần, thuốc chống say cho trẻ nhỏ chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định, vì có thể gây tác dụng ngược hoặc nguy hiểm. Bé quấy trên máy bay thường dịu đi khi được bú, được bế đi lại và ở trong môi trường quen.
Nôi treo trên máy bay đặt thế nào?
Nôi treo thường chỉ có trên chuyến dài, lắp ở hàng ghế sau vách ngăn và số lượng có hạn. Bạn gửi yêu cầu khi đặt vé hoặc gọi hãng càng sớm càng tốt, hỏi giới hạn cân nặng, chiều dài của bé cho loại nôi đó.