Trẻ em đi máy bay không có người lớn đi cùng thường phải dùng dịch vụ trẻ em đi một mình của hãng bay: nhân viên mặt đất và tiếp viên nhận bé từ tay người đưa, trông bé suốt hành trình và chỉ giao bé cho người đón đã đăng ký tên trước. Theo thông lệ, dịch vụ này bắt buộc với trẻ khoảng 5 đến dưới 12 tuổi; trẻ dưới khoảng 5 tuổi thường không được bay một mình; trẻ từ 12 tuổi trở lên có thể tự đi hoặc dùng dịch vụ nếu cha mẹ muốn.
Các mốc tuổi, chặng bay được nhận, số trẻ tối đa trên một chuyến và khoản phí dịch vụ do từng hãng quy định. Không phải hãng nào cũng nhận trẻ đi một mình trên mọi chặng, nhất là chặng nối chuyến hoặc chuyến đêm. Vì vậy việc đầu tiên là hỏi hãng trước khi mua vé, không phải mua vé rồi mới hỏi.
Mốc tuổi và mức độ đi kèm theo thông lệ
Bảng dưới tóm tắt cách các hãng thường chia nhóm tuổi. Đây là khung để bạn hỏi đúng câu khi liên hệ hãng, không thay cho quy định hiện hành của hãng bạn chọn.
| Tuổi của trẻ khi bay | Thường được xử lý thế nào | Cha mẹ cần làm |
|---|---|---|
| Dưới khoảng 5 tuổi | Không nhận bay một mình | Phải có người lớn đi cùng |
| Khoảng 5 đến dưới 12 tuổi | Bắt buộc dùng dịch vụ đi kèm | Đăng ký trước, ký giấy, có người đưa và người đón |
| Khoảng 12 đến dưới 14 hoặc 16 tuổi | Tuỳ chọn dùng dịch vụ | Cân nhắc theo tính cách và kinh nghiệm của con |
| Từ khoảng 14 tuổi trở lên | Thường bay như người lớn | Dặn kỹ thủ tục, giữ liên lạc |
Tuổi được tính theo ngày bay. Bé 11 tuổi rưỡi bay chiều đi nhưng đã tròn 12 khi bay chiều về có thể rơi vào hai nhóm khác nhau. Một chi tiết khác: người đi cùng phải đủ tuổi theo quy định của hãng; anh chị mới 14, 15 tuổi đưa em nhỏ đi bay thường không được tính là người lớn đi kèm.
Đăng ký dịch vụ: thứ tự việc cần làm
Dịch vụ trẻ đi một mình thường không đặt được trên trang bán vé như một tuỳ chọn thông thường. Nhiều hãng yêu cầu đặt qua phòng vé hoặc tổng đài, và có hạn chót trước giờ bay.
- Liên hệ hãng, hỏi chặng bạn định cho con bay có nhận trẻ đi một mình không, chuyến nào trong ngày được nhận, khoản phí dịch vụ tính thế nào.
- Ưu tiên chuyến bay thẳng, ban ngày. Chuyến nối chuyến hoặc chuyến khuya thường bị giới hạn, và nếu chậm chuyến thì bé phải chờ lâu ở sân bay.
- Đặt vé kèm dịch vụ, cung cấp họ tên, giấy tờ, số liên lạc của người đưa và người đón. Người đón phải là người lớn có giấy tờ tuỳ thân trùng tên đã khai.
- Nhận và điền giấy đề nghị hoặc giấy cam kết của hãng. Thường cần chữ ký của cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp.
- Chuẩn bị giấy tờ của bé theo loại chuyến: chuyến nội địa dùng giấy tờ hợp lệ của trẻ dưới 14 tuổi theo quy định hiện hành; chuyến quốc tế thì hộ chiếu, thị thực và giấy tờ nước đến yêu cầu.
- Xác nhận lại với hãng một hai ngày trước chuyến bay, nhất là khi có thay đổi lịch.
Nếu thay đổi người đón vào phút chót, phải báo hãng và cập nhật trong hồ sơ. Nhân viên chỉ giao bé cho đúng người có tên, có giấy tờ, dù người khác có là họ hàng gần.
Ngày bay: người đưa phải ở lại tới khi máy bay cất cánh
Ở quầy làm thủ tục, người đưa trình giấy tờ của mình và của bé, ký giấy bàn giao. Bé thường được đeo một túi hoặc thẻ đựng giấy tờ, vé, giấy cam kết; dặn con đừng tháo túi đó ra. Nhân viên mặt đất sẽ đưa bé qua khu soi chiếu, khu chờ, rồi giao cho tiếp viên phụ trách trên tàu bay.
Điều nhiều cha mẹ không biết là người đưa thường được yêu cầu ở lại sân bay cho tới khi máy bay đã cất cánh, không phải về ngay khi con khuất sau cửa an ninh. Lý do đơn giản: nếu chuyến bị huỷ hoặc chậm lâu, hãng cần giao bé lại cho người đưa. Hãy tính thời gian và chỗ đỗ xe cho phù hợp.
Trên tàu bay, bé thường được xếp ngồi gần chỗ tiếp viên dễ quan sát. Tiếp viên giúp bé cất đồ, thắt dây an toàn, nhắc ăn uống, đi vệ sinh. Tuy vậy, tiếp viên còn phục vụ cả khoang; họ không ngồi cạnh bé suốt chuyến. Đó là lý do phải chuẩn bị cho con biết tự làm những việc cơ bản trước khi bay.
Chuẩn bị cho con trước chuyến bay
Kể trước từng bước. Nói với con sẽ có cô chú nhân viên dẫn đi, có lúc phải qua máy soi, lên máy bay ngồi đúng ghế, khi xuống sẽ có cô chú dẫn tới chỗ người đón. Trẻ biết trước thì ít hoảng.
Dạy con ba câu cần nói. Tên mình, tên người đón, và câu "con cần giúp" khi chưa hiểu điều gì. Viết tên, số liên lạc của người đón lên một tấm thẻ cất trong túi của con, phòng khi con quên.
Tập tự làm việc nhỏ. Mở khoá dây an toàn, mở nắp hộp đồ ăn, đi vệ sinh trên máy bay, xin nước uống. Những việc người lớn coi là hiển nhiên lại là trở ngại với trẻ lần đầu bay.
Đồ mang theo gọn. Một ba lô nhỏ có sách, đồ vẽ, tai nghe, áo khoác mỏng, đồ ăn nhẹ con quen. Không cho con mang tiền mặt nhiều hay đồ quý giá.
Điện thoại để liên lạc khi đã xuống đất. Nếu con có điện thoại, sạc đầy, lưu sẵn số người đón. Dặn con bật chế độ máy bay khi tiếp viên yêu cầu và chỉ gọi khi đã tới nơi hoặc khi nhân viên cho phép.
Nói thật về cảm giác. Hỏi con có muốn đi không, có sợ gì không. Trẻ quá lo lắng có thể chưa sẵn sàng; hoãn một chuyến hoặc nhờ người lớn đi cùng không phải là thất bại.
Người đón: những điều không được sai
Ở đầu đến, bé chỉ được giao cho người đã đăng ký. Người đón cần chuẩn bị kỹ như người đưa.
- Mang giấy tờ tuỳ thân bản gốc trùng khớp tên đã khai với hãng.
- Có mặt ở sân bay sớm, trước giờ máy bay hạ cánh, tại điểm hãng hướng dẫn, thường là quầy dịch vụ hoặc khu đón khách của hãng.
- Theo dõi tình trạng chuyến bay trên trang hoặc ứng dụng của hãng; chuyến đến sớm vài phút vẫn có thể xảy ra.
- Ký nhận khi nhân viên bàn giao bé, kiểm tra hành lý ký gửi của bé có đủ không.
- Báo cho cha mẹ ở đầu đi ngay khi đã nhận con.
Nếu người đón đến trễ, bé được nhân viên giữ ở khu vực an toàn và hãng sẽ liên lạc theo số đã đăng ký. Chi phí phát sinh trong trường hợp này có thể do gia đình chịu theo quy định của hãng.
Ông bà lớn tuổi đi đón cháu nên có thêm một người trẻ đi cùng, nhất là ở sân bay lớn có nhiều sảnh đến. Người đi cùng lo phần theo dõi chuyến bay, tìm đúng điểm hẹn và đỗ xe, còn ông bà là người có tên trong hồ sơ ký nhận cháu. Trước ngày bay, gửi cho người đón ảnh chụp mặt trước vé điện tử của bé và tên dịch vụ đã đăng ký để khi hỏi nhân viên, họ tra được ngay.
Khi chuyến bay chậm, huỷ hoặc phải chuyển hướng
Chậm chuyến là tình huống làm cha mẹ lo nhất. Với trẻ đi một mình, hãng thường có quy trình riêng: bé được nhân viên trông ở khu vực chờ, có ăn uống, và hãng liên lạc với người đưa hoặc người đón theo số đã khai. Nếu chuyến huỷ trước khi cất cánh, bé thường được giao lại cho người đưa, vì vậy người đưa cần ở lại sân bay tới khi máy bay đã bay.
Nếu máy bay phải hạ cánh ở sân bay khác vì thời tiết hay sự cố, tiếp viên và nhân viên mặt đất ở nơi đó chịu trách nhiệm trông bé cho tới khi bé được bay tiếp hoặc giao cho người có thẩm quyền theo quy định. Đây là lý do số liên lạc bạn khai với hãng phải luôn có người nghe máy suốt hành trình của con.
Hãy giải thích trước với con: máy bay có lúc phải chờ, đó là chuyện bình thường, nhân viên sẽ ở cạnh con. Trẻ hiểu trước sẽ bình tĩnh hơn khi nghe thông báo chậm chuyến. Quyền lợi hành khách khi chậm, huỷ chuyến được nói kỹ ở danh mục giờ bay và sự cố trên Phi Trường.
Dịp hè, Tết: mùa cao điểm của trẻ bay một mình
Phần lớn chuyến bay có trẻ đi một mình rơi vào dịp nghỉ hè và Tết, khi con về quê với ông bà hoặc lên thành phố với bố mẹ đang đi làm xa. Đây cũng là lúc chuyến bay đông nhất, quầy thủ tục dài nhất và lịch bay dễ xáo trộn nhất. Nhiều hãng giới hạn số trẻ đi một mình trên mỗi chuyến, nên suất dịch vụ ở các chuyến đẹp giờ có thể hết sớm hơn cả vé. Muốn cho con bay dịp này, hãy hỏi và đặt sớm nhiều tuần.
Ra sân bay sớm hơn mức bạn vẫn ra khi tự đi. Thủ tục bàn giao trẻ mất thời gian hơn một hành khách thường: nhân viên kiểm giấy tờ của bé, của người đưa, đọc giấy cam kết, gắn túi giấy tờ, gọi nhân viên dẫn bé. Ngày đông khách, phần này có thể kéo dài. Đến sát giờ đóng quầy là cách nhanh nhất để bé bị từ chối nhận.
Một điểm hay bị xem nhẹ là hành lý của con. Trẻ nhỏ khó tự kéo vali lớn, khó nhận đồ trên băng chuyền. Vali ký gửi nên có thẻ tên rõ ràng, có màu hoặc dải vải dễ nhận, và người đón phải biết trước hình dáng vali để cùng nhân viên kiểm khi nhận bé. Đồ xách tay của con nên gọn tới mức con tự đeo trên vai được suốt quãng đường đi bộ trong nhà ga.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ 10 tuổi có được đi máy bay một mình không?
Thường được, nhưng phải dùng dịch vụ trẻ em đi một mình của hãng, đăng ký trước và có người đưa, người đón đã khai tên. Chặng bay, giờ bay được nhận và phí dịch vụ theo quy định từng hãng.
Trẻ 13 tuổi đi máy bay một mình có cần đăng ký gì không?
Ở nhiều hãng, trẻ từ khoảng 12 tuổi có thể tự đi mà không bắt buộc dùng dịch vụ đi kèm, nhưng cha mẹ vẫn có thể đăng ký nếu muốn. Giấy tờ của trẻ vẫn phải hợp lệ theo quy định hiện hành.
Ai được đón trẻ đi máy bay một mình?
Chỉ người lớn đã được khai tên khi đăng ký dịch vụ, mang giấy tờ tuỳ thân bản gốc trùng khớp. Muốn đổi người đón phải báo hãng và cập nhật hồ sơ trước, nhân viên không giao bé cho người khác.
Người đưa có được về ngay sau khi con qua cửa an ninh không?
Thường không nên. Nhiều hãng yêu cầu người đưa ở lại sân bay tới khi máy bay đã cất cánh, phòng trường hợp chuyến bị huỷ hoặc chậm lâu và cần giao bé lại cho gia đình.
Trẻ đi một mình có được nối chuyến không?
Tuỳ hãng. Nhiều hãng hạn chế hoặc không nhận trẻ đi một mình trên hành trình nối chuyến, nhất là nối giữa hai hãng khác nhau. Nên chọn chuyến bay thẳng, ban ngày và hỏi hãng trước khi mua vé.
Con bị say hoặc mệt trên máy bay thì ai lo?
Tiếp viên phụ trách sẽ hỗ trợ trong khả năng của họ. Nếu con có bệnh nền, dị ứng hoặc đang dùng thuốc, hãy khai với hãng khi đăng ký, hỏi bác sĩ trước chuyến bay và gói thuốc theo đơn cùng giấy hướng dẫn trong túi giấy tờ của con.