Sạc dự phòng phải mang theo người trong hành lý xách tay, tuyệt đối không để trong vali ký gửi. Theo thông lệ quốc tế, cục sạc dưới khoảng 100 Wh mang được, từ 100 đến 160 Wh phải được hãng đồng ý và giới hạn số lượng, trên 160 Wh thì không được chở. Phần lớn sạc dự phòng phổ thông 10.000 hay 20.000 mAh nằm ở mức thấp nhất.
Vấn đề là vỏ sạc thường in mAh, còn quy định tính bằng Wh. Bài này chỉ cách đọc vỏ, cách quy đổi bằng phép nhân đơn giản, những dấu hiệu khiến cục sạc bị giữ lại ở cửa an ninh dù dung lượng nhỏ, và chuyện dùng sạc trên máy bay mà nhiều hãng đã siết. Mức cụ thể luôn kiểm lại quy định hiện hành của nhà chức trách hàng không và của hãng trước ngày bay.
Vì sao sạc dự phòng không được ký gửi
Sạc dự phòng là một khối pin lithium. Khi bị va đập, bị đè, hỏng mạch bảo vệ hoặc là hàng kém chất lượng, pin có thể nóng dần rồi bốc khói, bắt lửa. Trong khoang hành khách, tiếp viên nhìn thấy khói và có dụng cụ dập ngay. Dưới khoang hàng, không ai thấy, đám cháy nhỏ có thời gian lan ra. Đó là lý do quy định đặt sạc dự phòng và pin rời lên khoang khách chứ không phải vì sợ ai lấy trộm.
Hệ quả thực tế: nếu bạn quên cục sạc trong vali đã ký gửi, máy soi hành lý ký gửi phát hiện thì vali có thể bị giữ lại để mở kiểm, có khi bị gọi tên ra quầy, có khi cục sạc bị lấy ra và vali đi muộn chuyến sau. Kiểm túi trước khi đặt vali lên băng cân là thói quen nên có.
Cùng nguyên tắc ấy áp cho pin máy ảnh rời, pin máy bay điều khiển, thuốc lá điện tử: mang theo người, không ký gửi. Thiết bị có pin gắn liền như điện thoại, máy tính xách tay thì nên mang theo người, nếu buộc phải ký gửi thì tắt hẳn nguồn và đọc kỹ điều kiện của hãng.
Đọc vỏ sạc và quy mAh ra Wh
Wh là năng lượng của pin. Công thức: Wh = mAh × điện áp (V) ÷ 1000. Với pin lithium phổ thông, điện áp danh định in trên vỏ thường là 3,6 hoặc 3,7 V. Ví dụ dưới đây là phép tính minh hoạ, cục sạc của bạn phải tính theo số in trên chính nó.
| Dung lượng in trên vỏ | Điện áp danh định | Phép tính | Kết quả, mức thường gặp |
|---|---|---|---|
| 10.000 mAh | 3,7 V | 10.000 × 3,7 ÷ 1000 | 37 Wh — dưới 100 Wh |
| 20.000 mAh | 3,7 V | 20.000 × 3,7 ÷ 1000 | 74 Wh — dưới 100 Wh |
| 30.000 mAh | 3,7 V | 30.000 × 3,7 ÷ 1000 | 111 Wh — vùng phải xin phép |
| 50.000 mAh | 3,7 V | 50.000 × 3,7 ÷ 1000 | 185 Wh — vượt mức được chở |
Chú ý: phải lấy số mAh đi cùng điện áp danh định của pin (3,6 hoặc 3,7 V), không lấy số 5 V hay 9 V của cổng ra. Nhiều vỏ in sẵn Wh, có thì đọc thẳng số đó. Vỏ không in gì, chữ bị mờ, nhân viên không có cách xác định, nên cục sạc rất dễ bị giữ lại.
Những cục sạc dễ bị giữ lại dù dung lượng nhỏ
Vỏ không còn thông số. Nhãn bóc mất, chữ in bị mòn sau nhiều năm. Không đọc được là không xác định được, nhân viên có quyền không cho qua.
Thông số nghi ngờ. Cục sạc nhỏ gọn mà ghi dung lượng khổng lồ thường là hàng ghi sai. Ở cửa an ninh, con số phi lý gây chú ý hơn là giúp bạn.
Vỏ phồng, nứt, móp. Pin phồng là pin đã hỏng bên trong, nguy cơ sinh nhiệt cao. Đừng mang đi bay, cũng đừng tiếp tục sạc ở nhà, hãy mang tới điểm thu gom pin.
Sạc tự lắp, pin rời quấn băng dính. Khối pin tự ráp không có thông số và mạch bảo vệ rõ ràng. Gần như chắc chắn không được mang.
Vượt số lượng. Mỗi hãng giới hạn số cục sạc mỗi hành khách được mang, nhất là với loại phải xin phép. Mang cả túi sạc cho cả nhóm trong một ba lô của một người dễ vượt giới hạn đó; mỗi người nên tự giữ cục của mình.
Dùng sạc dự phòng trên máy bay: nhiều nơi đã siết
Mang được lên máy bay không có nghĩa được dùng thoải mái trong khoang. Thời gian gần đây, nhiều hãng và nhiều nhà chức trách hàng không đã ra quy định hạn chế hoặc cấm dùng sạc dự phòng để sạc điện thoại trong suốt chuyến bay, cấm cắm sạc vào ổ điện trên ghế, hoặc yêu cầu cất cục sạc ở chỗ nhìn thấy được thay vì nhét trong ngăn hành lý trên đầu.
Vì quy định này thay đổi theo thời kỳ và khác nhau giữa các hãng, cách đúng là nghe kỹ thông báo của tiếp viên trước khi cất cánh và đọc mục hàng nguy hiểm trong điều kiện vận chuyển của hãng. Muốn chắc chắn có pin khi xuống máy bay, hãy sạc đầy điện thoại ở nhà hoặc ở khu chờ có ổ cắm.
Nếu đang ngồi mà thấy cục sạc nóng bất thường, có mùi khét hoặc phồng lên, đừng tự cầm ném đi hay nhét vào túi. Báo tiếp viên ngay. Họ được huấn luyện xử lý đúng việc này, và báo sớm là giúp cả chuyến bay.
Thứ tự xếp sạc và đồ điện tử trước khi ra sân bay
Tối hôm trước, gom mọi thứ có pin ra một chỗ rồi làm lần lượt:
- Tính Wh cho từng cục sạc theo số in trên vỏ, ghi nhớ cục nào lớn nhất.
- Loại ra cục sạc phồng, nứt, mất nhãn. Không mang đi.
- Cục nào rơi vào vùng phải xin phép thì đọc điều kiện của hãng, liên hệ hãng qua kênh chính thức trước ngày bay; không có xác nhận thì để ở nhà.
- Bọc đầu cắm, cho mỗi cục sạc vào một ngăn hoặc túi riêng để không chạm vật kim loại.
- Xếp tất cả vào ba lô hoặc túi xách tay, ở ngăn dễ lấy, không nhét vào vali định ký gửi.
- Pin máy ảnh, pin rời dự trữ cũng làm như trên, bọc riêng từng viên.
- Kiểm lại vali ký gửi lần cuối trước khi khoá, nhất là túi phụ ở nắp vali.
Đến bàn soi chiếu, nhân viên có thể đề nghị lấy máy tính xách tay và sạc dự phòng ra khay riêng. Đó là thao tác thường, chuẩn bị ngăn dễ lấy là đủ.
Bay quốc tế và nối chuyến: luật nào áp cho cục sạc
Chuyến có nhiều chặng thì cục sạc phải hợp lệ với quy định ở từng điểm soi chiếu và với điều kiện của từng hãng khai thác chặng đó. Một cục sạc đi chặng đầu bình thường vẫn có thể bị hỏi lại ở sân bay nối chuyến, nhất là khi nhân viên nơi đó không đọc được chữ in trên vỏ hoặc thấy con số nghi ngờ.
Khi hai chặng do hai hãng khác nhau khai thác, hãy đọc điều kiện hàng nguy hiểm của cả hai, lấy mức chặt hơn làm chuẩn. Điều này đặc biệt đáng làm với cục sạc thuộc vùng phải xin phép: được hãng thứ nhất đồng ý không có nghĩa hãng thứ hai cũng đồng ý.
Một số quốc gia có quy định riêng về việc dùng sạc dự phòng trong khoang hoặc yêu cầu cục sạc phải có ký hiệu, chứng nhận nhất định. Trước chuyến đi nước ngoài, tra trang thông tin của nhà chức trách hàng không hoặc sân bay nơi đến và nơi nối chuyến. Mất vài phút tra trước vẫn rẻ hơn mất một cục sạc tốt ở cửa an ninh xứ người, nơi bạn khó mua lại đúng loại.
Định mua sạc mới trước chuyến đi: chọn thế nào cho dễ qua cửa an ninh
Nếu cục sạc cũ đã phồng hay mất nhãn, mua cục mới là đúng. Vài tiêu chí giúp cục mới vừa dùng tốt vừa ít bị hỏi ở sân bay:
- Thông số in khắc trên vỏ, có cả dung lượng, điện áp danh định và tốt nhất có sẵn Wh. Tránh loại chỉ dán nhãn giấy dễ bong.
- Dung lượng vừa phải. Với đa số người, một cục khoảng 10.000 đến 20.000 mAh đủ cho một ngày di chuyển, nằm xa ngưỡng phải xin phép.
- Có nguồn gốc rõ ràng, mua ở cửa hàng có hoá đơn và bảo hành. Hàng không rõ nguồn dễ ghi sai dung lượng và thiếu mạch bảo vệ.
- Vỏ chắc, không có khe hở để lộ cell pin bên trong, cổng sạc không lỏng.
- Kèm túi đựng mềm hoặc nắp chụp đầu cắm, để bọc riêng khi xếp vào ba lô.
Mua xong, sạc xả thử một hai lần ở nhà trước chuyến bay để chắc cục sạc không nóng bất thường. Đừng để lần đầu dùng một cục sạc mới là lúc đang ngồi trên máy bay.
Ví dụ giả định: chị Lan và ba cục sạc
Chị Lan đi công tác bằng máy bay, mang theo ba cục sạc: một cục 10.000 mAh nhỏ gọn, một cục 20.000 mAh hay dùng, và một cục rất lớn mua từ lâu để đi cắm trại. Tối hôm trước, chị lật từng cục ra đọc. Hai cục đầu in rõ dung lượng và điện áp 3,7 V, tính ra 37 Wh và 74 Wh, thuộc mức mang bình thường.
Cục thứ ba chỉ còn lờ mờ dòng chữ dung lượng, không thấy điện áp, vỏ hơi phồng ở một góc. Dù có tính ra được thì vỏ phồng đã là lý do không mang. Chị để cục đó ở nhà và mang đi điểm thu gom pin sau chuyến công tác.
Ở bàn soi, chị để hai cục sạc chung ngăn với máy tính, lấy ra khi được đề nghị. Trên máy bay, tiếp viên thông báo không dùng sạc dự phòng trong chuyến; chị cất cục sạc vào túi để dưới ghế trước mặt. Cách xử lý ấy mất mười phút ở nhà, đổi lại đi qua cửa an ninh không bị giữ lại món nào.
Câu hỏi thường gặp
Sạc dự phòng 20000mAh có được mang lên máy bay không?
Với điện áp danh định 3,7 V, cục 20.000 mAh khoảng 74 Wh, thường nằm ở mức được mang trong hành lý xách tay. Hãy tính lại theo số in trên chính cục sạc và kiểm quy định hiện hành của hãng về số lượng.
Quên sạc dự phòng trong vali ký gửi thì sao?
Máy soi hành lý ký gửi có thể phát hiện, vali bị giữ lại để mở kiểm và cục sạc bị lấy ra, có khi vali đi chuyến sau. Kiểm túi trước khi đặt vali lên băng cân để tránh mất thời gian.
Vỏ sạc dự phòng bị mất chữ có mang được không?
Rất dễ bị giữ lại vì nhân viên không xác định được dung lượng. Nếu thông số không còn đọc được, tốt nhất thay cục khác có thông số rõ ràng trước chuyến bay.
Có được dùng sạc dự phòng để sạc điện thoại trên máy bay không?
Nhiều hãng và nhà chức trách đã hạn chế hoặc cấm việc này trong chuyến bay. Nghe thông báo của tiếp viên và đọc điều kiện vận chuyển của hãng, sạc đầy điện thoại trước khi lên máy bay là cách chắc nhất.
Pin máy ảnh dự trữ có phải xách tay không?
Có. Pin lithium rời, kể cả pin máy ảnh, pin thiết bị bay điều khiển, phải để trong hành lý xách tay, mỗi viên bọc riêng đầu cực để không chạm kim loại. Không để trong vali ký gửi.
Cục sạc dự phòng bị nóng trên máy bay thì làm gì?
Báo tiếp viên ngay, đừng tự ném đi hay nhét vào túi kín. Tiếp viên có quy trình và dụng cụ xử lý pin quá nhiệt. Báo sớm giúp việc xử lý an toàn cho cả chuyến bay.