Thuốc cần dùng hằng ngày nên mang theo người trong hành lý xách tay, giữ nguyên vỏ hộp có nhãn, kèm đơn thuốc hoặc giấy xác nhận của bác sĩ. Thuốc dạng lỏng, bút tiêm, kim tiêm, máy đo đường huyết thường được ngoại lệ khỏi quy tắc chất lỏng và vật nhọn khi bạn chủ động trình ra ở bàn soi chiếu.
Bay ra nước ngoài thì thêm một lớp nữa: một số thuốc bình thường ở Việt Nam lại bị kiểm soát chặt hoặc cấm mang vào nước khác. Bài này nói về cách mang và giấy tờ, không bàn chuyện dùng thuốc nào hay liều bao nhiêu. Liều, lịch uống khi đổi múi giờ, có nên bay hay không là việc phải hỏi bác sĩ đang điều trị cho bạn.
Vì sao thuốc nên đi trong hành lý xách tay
Vali ký gửi có thể bị chậm một chuyến, thất lạc vài ngày, hoặc nằm trong khoang hàng nơi nhiệt độ không như trong khoang khách. Người phải dùng thuốc đều đặn như thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch, động kinh mà để thuốc trong vali thì một sự cố hành lý nhỏ cũng thành chuyện lớn: đến nơi lúc tối muộn, không có đơn, không biết nhà thuốc nào mở cửa.
Cách an toàn là mang toàn bộ lượng thuốc cần cho chuyến đi trong túi xách tay, cộng thêm một khoản dự phòng cho trường hợp chuyến bay về bị chậm hoặc huỷ. Dự phòng bao nhiêu ngày, có nên chia thành hai túi cho hai người trong nhà cùng giữ, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ khi lấy thuốc trước chuyến đi.
Một mẹo nhỏ của người đi nhiều: chia thuốc làm hai phần, phần chính trong túi xách tay của mình, phần dự phòng nhỏ trong túi của người đi cùng. Nếu một túi bị bỏ quên ở khu chờ, vẫn còn thuốc cho vài ngày.
Giấy tờ đi kèm: giữ những gì
Vỏ hộp có nhãn. Tháo hết thuốc ra một hộp chia ngày trông gọn, nhưng nhân viên soi chiếu và hải quan không biết đó là thuốc gì. Giữ nguyên vỏ, hoặc ít nhất mang theo vỉ có in tên thuốc và một vỏ hộp.
Đơn thuốc hoặc sổ khám. Đơn ghi tên thuốc, tên người bệnh trùng với tên trên giấy tờ tuỳ thân. Đi nước ngoài, nhiều người nhờ bác sĩ ghi thêm tên hoạt chất, vì tên thương mại ở mỗi nước khác nhau.
Giấy xác nhận dùng kim tiêm, thiết bị y tế. Người tiêm insulin, thuốc chống đông dạng tiêm, người dùng bơm tiêm hay máy đo nên có giấy của bác sĩ xác nhận cần mang theo thiết bị đó. Giấy giúp đi qua bàn soi nhanh, nhất là ở nước ngoài.
Bản chụp lưu trong điện thoại. Chụp đơn thuốc, giấy xác nhận, vỏ hộp và lưu sẵn. Lỡ mất bản giấy thì vẫn còn thứ để trình hoặc để bác sĩ nơi đến tham khảo.
Thuốc dạng lỏng và thuốc cần giữ lạnh
Siro, thuốc nhỏ mắt, nhỏ tai, bình xịt họng, dung dịch uống được xét ngoại lệ khỏi quy tắc chai nhỏ với lượng hợp lý cho hành trình. Để chúng ở túi riêng, không trộn vào túi mỹ phẩm, và nói với nhân viên ngay khi đặt khay: "Trong túi này là thuốc dạng lỏng". Họ có thể kiểm thêm bằng máy, đó là thủ tục thường.
Thuốc phải bảo quản lạnh như insulin, một số thuốc sinh học thì đi trong túi giữ nhiệt có túi đá gel. Túi đá gel khi tan cũng bị nhìn như chất lỏng, nhưng thường được chấp nhận khi đi kèm thuốc y tế; mang theo giấy bác sĩ để giải thích. Không để thuốc lạnh trong vali ký gửi.
Đừng bỏ thuốc vào ngăn đá tủ lạnh trên máy bay hay nhờ tiếp viên cất: khoang bếp không phải tủ bảo quản thuốc. Hỏi dược sĩ thuốc của bạn chịu được bao lâu ở nhiệt độ phòng, rồi tính thời gian từ lúc ra khỏi nhà tới khi tới nơi có tủ lạnh.
Kim tiêm, bút tiêm và thiết bị y tế ở bàn soi
Bút tiêm, kim tiêm dùng cho điều trị được mang lên máy bay khi đi cùng thuốc và có giấy tờ chứng minh nhu cầu y tế. Kim đã dùng phải bỏ vào hộp đựng vật sắc nhọn có nắp, loại nhỏ bán ở nhà thuốc; không vứt vào túi rác trên máy bay.
Máy đo đường huyết, máy đo huyết áp, máy trợ thở khi ngủ, máy tạo oxy di động là thiết bị có pin hoặc nguồn điện. Máy đo nhỏ thường đi xách tay bình thường. Máy trợ thở, máy tạo oxy thì nhiều hãng yêu cầu báo trước, có mẫu đơn hoặc giấy bác sĩ riêng, và có quy định về pin. Báo hãng qua kênh chính thức ngay khi đặt vé, đừng để đến quầy thủ tục mới hỏi.
Người có thiết bị cấy ghép như máy tạo nhịp tim nên mang theo thẻ thiết bị và báo nhân viên trước cổng dò kim loại; nhân viên sẽ hướng dẫn cách kiểm phù hợp. Nghi ngờ thiết bị có bị ảnh hưởng không, hỏi bác sĩ tim mạch trước chuyến bay.
Bay ra nước ngoài: thuốc nào phải tra trước
Thuốc hướng thần, giảm đau mạnh, thuốc ngủ. Nhiều nước kiểm soát chặt nhóm này, có nước yêu cầu giấy phép mang vào xin trước, có nước giới hạn lượng chỉ đủ dùng trong số ngày lưu trú. Tra trang thông tin của đại sứ quán hoặc cơ quan quản lý dược nước đến.
Thuốc ho, thuốc cảm có thành phần kiểm soát. Một số loại mua không cần đơn ở Việt Nam nhưng chứa hoạt chất bị hạn chế ở nước khác. Mang thuốc không kê đơn ra nước ngoài, đọc thành phần và tra trước.
Thuốc nam, thuốc bắc, cao, viên hoàn. Ngoài chuyện hải quan, còn có kiểm dịch động thực vật. Thuốc có thành phần động vật, thảo dược tươi dễ bị giữ lại. Thuốc đóng hộp có nhãn rõ ràng ít vướng hơn thuốc gói giấy.
Thực phẩm chức năng số lượng lớn. Mang nhiều hộp cùng loại dễ bị nhìn như hàng hoá kinh doanh. Chỉ mang lượng dùng cá nhân.
Không mang hộ thuốc cho người khác. Thuốc không phải của mình, không có đơn mang tên mình, nếu thuộc diện kiểm soát thì người mang chịu trách nhiệm. Từ chối nhờ vả kiểu này, kể cả từ người quen.
Đổi múi giờ, chuyến bay dài: những câu nên hỏi bác sĩ trước khi đi
Bay qua nhiều múi giờ làm xáo trộn giờ uống thuốc. Với thuốc phải dùng đúng giờ, mỗi bệnh, mỗi loại thuốc có cách điều chỉnh khác nhau; người bệnh không nên tự dời giờ hay tự gộp liều. Hãy mang theo lịch bay, giờ địa phương nơi đến và hỏi bác sĩ cách sắp xếp.
Vài câu hỏi đáng chuẩn bị sẵn khi đi khám trước chuyến đi: tình trạng hiện tại có hợp đi máy bay chuyến dài không, cần mang dự phòng bao nhiêu, thuốc nào phải để lạnh, uống thuốc thế nào khi đổi múi giờ, dấu hiệu nào trên chuyến bay thì cần báo tiếp viên, và ở nơi đến nếu hết thuốc thì nên tìm loại thay thế ra sao. Ghi câu trả lời vào sổ, đừng chỉ nhớ.
Nên gặp bác sĩ trước khi đặt vé nếu bạn vừa nằm viện, vừa phẫu thuật, đang mang thai, có bệnh tim phổi, từng bị huyết khối, hoặc đang dùng thuốc mới chưa quen. Trên chuyến bay, khó thở, đau ngực, chóng mặt nặng là lúc gọi tiếp viên ngay, không cố chịu đến khi hạ cánh.
Ở bàn soi chiếu: nói gì, làm gì để đi qua nhanh
Nói trước khi nhân viên hỏi. Đặt túi thuốc ra khay riêng và nói ngắn: "Trong túi này có thuốc dạng lỏng và bút tiêm, có giấy bác sĩ đây ạ". Chủ động nói giúp nhân viên biết phải kiểm gì, đỡ phải lục cả ba lô.
Đưa giấy tờ khi được hỏi, không đưa cả xấp. Chuẩn bị sẵn tờ đơn hoặc giấy xác nhận ở ngăn ngoài. Nhân viên thường chỉ cần nhìn qua tên thuốc, tên người bệnh.
Đồng ý kiểm thêm. Thuốc lỏng, túi đá gel có thể được đưa qua máy kiểm riêng hoặc thử bằng que lấy mẫu bên ngoài vỏ. Việc này không làm hỏng thuốc. Nếu thuốc không được mở nắp vì phải giữ vô khuẩn, nói rõ để nhân viên chọn cách kiểm khác.
Thuốc không cần dùng trên chuyến bay thì gọn lại. Người mang nhiều loại thuốc nên tách: thuốc dùng trong chuyến bay và vài ngày đầu đi xách tay, phần dự phòng lớn hơn thuốc dạng viên có thể chia một phần vào vali. Thuốc dạng lỏng, thuốc lạnh, thuốc cấp cứu thì luôn ở bên người.
Thuốc cấp cứu để chỗ lấy được trong vài giây. Bình xịt hen, thuốc dùng khi dị ứng nặng, thuốc ngậm dưới lưỡi theo chỉ định của bác sĩ không nên nằm dưới đáy ba lô trong ngăn hành lý trên đầu. Để trong túi áo hoặc túi nhỏ dưới ghế, và cho người đi cùng biết chỗ để.
Chuẩn bị túi thuốc trước chuyến bay
Làm trước ba đến năm ngày, để còn kịp đi khám hay lấy thêm thuốc nếu thiếu:
- Liệt kê thuốc đang dùng: tên, dạng, cách bảo quản.
- Đi khám hoặc gọi hỏi bác sĩ những câu ở mục trên, xin đơn hoặc giấy xác nhận nếu cần.
- Tra quy định thuốc của nước đến nếu bay quốc tế.
- Lấy đủ thuốc cho chuyến đi cộng phần dự phòng theo lời bác sĩ.
- Xếp vào túi riêng: thuốc viên giữ vỏ, thuốc lỏng tách túi, kim và hộp vật nhọn, túi giữ lạnh nếu cần.
- Chụp lại đơn, giấy tờ, vỏ hộp.
- Để túi thuốc ở ngăn dễ lấy trong hành lý xách tay, báo nhân viên ở bàn soi chiếu.
Với người cao tuổi đi một mình, viết một tờ giấy nhỏ ghi tên thuốc, bệnh đang điều trị và người thân cần liên hệ, để trong ví. Khi có việc, nhân viên sân bay hay tiếp viên có thông tin để giúp nhanh.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc có phải giữ nguyên hộp khi đi máy bay không?
Nên giữ nguyên vỏ hộp có nhãn hoặc ít nhất vỉ có in tên thuốc. Thuốc rời trong hộp chia ngày khó xác định, dễ bị hỏi kỹ ở soi chiếu và hải quan, nhất là khi bay quốc tế.
Mang thuốc siro cho con lên máy bay có bị giới hạn 100ml không?
Thuốc dạng lỏng cần cho hành trình thường được ngoại lệ với lượng hợp lý. Để riêng một túi, giữ nhãn, kèm đơn nếu có và trình ra ở bàn soi chiếu. Nhân viên có thể kiểm thêm, đó là thủ tục bình thường.
Người tiêm insulin đi máy bay cần giấy gì?
Nên có đơn thuốc và giấy bác sĩ xác nhận cần mang bút tiêm, kim tiêm, máy đo. Insulin đi trong hành lý xách tay với túi giữ lạnh, không ký gửi. Cách điều chỉnh khi đổi múi giờ phải hỏi bác sĩ điều trị.
Mang thuốc ngủ ra nước ngoài có được không?
Tuỳ nước. Thuốc ngủ, thuốc hướng thần thường bị kiểm soát và có nơi yêu cầu giấy phép trước. Tra trang của đại sứ quán hoặc cơ quan quản lý dược nước đến và mang đơn thuốc đứng tên mình.
Có nên để thuốc trong vali ký gửi không?
Không nên với thuốc phải dùng đều đặn. Vali có thể chậm hoặc thất lạc. Thuốc chính đi xách tay, nếu muốn mang nhiều có thể để một phần dự phòng ở vali, nhưng phần cần dùng thì luôn ở bên người.
Mang thuốc bắc ra nước ngoài có bị giữ không?
Có thể bị giữ vì quy định hải quan hoặc kiểm dịch, nhất là thuốc có thành phần động vật hoặc thảo dược tươi. Thuốc đóng hộp, có nhãn ghi thành phần ít vướng hơn. Tra quy định nước đến trước khi mang.