Nguyên tắc chung trên các chuyến bay chở khách là: từ lúc cửa khoang đóng lại, điện thoại và các thiết bị có sóng di động phải chuyển sang chế độ máy bay hoặc tắt hẳn, cho tới khi tổ bay thông báo được phép dùng lại. Thiết bị nhỏ cầm tay ở chế độ máy bay thường được dùng suốt chuyến, còn máy tính xách tay và thiết bị lớn phải cất gọn khi lăn bánh, cất cánh và hạ cánh. Tai nghe dùng được trong hành trình nhưng nên tháo ra khi tổ bay phổ biến an toàn.
Chi tiết cụ thể như có được bật wifi, Bluetooth, có được gọi điện khi máy bay đã đỗ hay không thay đổi theo hãng, loại máy bay và quy định của nhà chức trách nơi bay. Cách chắc nhất là nghe thông báo trên khoang và làm theo tổ bay. Bài này giải thích từng loại thiết bị, những lúc cần tắt hoặc cất, cách xử lý khi thiết bị nóng lên hay rơi vào khe ghế, và phép lịch sự khi dùng thiết bị giữa khoang đông người.
Chế độ máy bay là gì và vì sao phải bật
Chế độ máy bay là một nút trên điện thoại, máy tính bảng, đồng hồ thông minh để tắt toàn bộ việc thu phát sóng di động. Khi bật, máy ngừng tìm trạm phát sóng, ngừng gọi, nhắn tin và dùng dữ liệu di động. Các chức năng khác như xem phim đã tải, nghe nhạc, chụp ảnh, đọc sách vẫn dùng được bình thường.
Lý do phải bật có hai phía. Phía máy bay: buồng lái dùng nhiều hệ thống liên lạc và dẫn đường bằng sóng vô tuyến, nhà chức trách hàng không yêu cầu hạn chế các nguồn phát sóng không cần thiết để tránh nhiễu, nhất là trong giai đoạn cất cánh và hạ cánh khi phi công cần nghe rõ nhất. Phía mặt đất: một điện thoại ở độ cao lớn có thể bắt được nhiều trạm phát sóng cùng lúc, liên tục tìm sóng ở công suất cao, gây rối cho mạng di động bên dưới và làm hao pin rất nhanh.
Vì vậy, dù bạn từng nghe ai đó nói quên bật chế độ máy bay mà chẳng có chuyện gì, đó vẫn là quy định phải tuân thủ trên khoang. Tiếp viên có quyền yêu cầu bạn bật chế độ máy bay hoặc tắt máy, và hành khách không chấp hành hướng dẫn của tổ bay có thể bị xử lý theo quy định. Bật chế độ máy bay trước khi cửa khoang đóng cũng là cách tiết kiệm pin cho cả chuyến đi.
Thiết bị nào, dùng lúc nào
Bảng dưới là thông lệ thường gặp trên chuyến bay chở khách. Quy định cụ thể của hãng và lời hướng dẫn trên khoang luôn là thứ quyết định cuối cùng.
| Thiết bị | Lăn bánh, cất cánh, hạ cánh | Trong hành trình |
|---|---|---|
| Điện thoại, máy tính bảng nhỏ, máy đọc sách | Dùng được ở chế độ máy bay, cầm tay hoặc để trong túi | Dùng được ở chế độ máy bay |
| Máy tính xách tay, máy tính bảng cỡ lớn | Cất vào túi, để dưới ghế hoặc ngăn trên đầu | Dùng được khi tổ bay cho phép, để trên bàn ăn |
| Tai nghe có dây, tai nghe không dây | Nên tháo ra khi phổ biến an toàn và khi có thông báo | Dùng được; tai nghe không dây tuỳ quy định của hãng |
| Đồng hồ thông minh, vòng đeo tay | Chế độ máy bay | Chế độ máy bay |
| Máy ảnh, máy quay nhỏ | Cất gọn hoặc cầm chắc tay | Dùng được, tôn trọng người xung quanh |
| Thiết bị phát sóng mạnh, máy bay điều khiển từ xa, bộ đàm | Không được bật | Không được bật |
Lý do phải cất máy tính xách tay khi cất cánh, hạ cánh không phải vì sóng mà vì an toàn vật lý: nếu phải sơ tán, một chiếc máy tính trên đùi hoặc trên bàn có thể cản đường ra, và nếu có cú xóc mạnh, nó có thể văng ra làm người khác bị thương. Bàn ăn cũng phải gập lên trong các giai đoạn này.
Wifi, Bluetooth và gọi điện trên máy bay
Ngày càng nhiều máy bay có dịch vụ wifi trên khoang, dùng qua vệ tinh hoặc qua trạm mặt đất. Khi chuyến bay có dịch vụ này, tổ bay sẽ thông báo lúc nào được kết nối. Bạn bật chế độ máy bay trước, sau đó bật riêng wifi để vào mạng của máy bay. Làm như vậy điện thoại vẫn không phát sóng di động mà vẫn dùng được wifi. Dịch vụ có thể miễn phí hoặc tính phí tuỳ hãng và hạng vé, tốc độ thường chậm hơn ở mặt đất.
Bluetooth để dùng tai nghe không dây hoặc đồng hồ thông minh thường được phép bật lại sau khi đã bật chế độ máy bay, nhưng một số hãng có quy định riêng cho giai đoạn cất hạ cánh. Nghe thông báo hoặc hỏi tiếp viên nếu không chắc.
Gọi điện bằng sóng di động trong lúc bay thường không được phép. Một số chuyến cho nhắn tin qua ứng dụng khi có wifi, nhưng nhiều hãng hạn chế gọi thoại qua mạng để giữ yên tĩnh trên khoang. Sau khi hạ cánh, nhiều hãng cho phép tắt chế độ máy bay khi máy bay đã rời đường băng hoặc đã đỗ hẳn, tuỳ từng nơi. Đừng vội bật máy gọi điện ngay khi bánh xe vừa chạm đất; đợi tới khi tổ bay thông báo, thường chỉ mất vài phút.
Sạc thiết bị, pin dự phòng và khi thiết bị nóng lên
Nhiều máy bay có ổ cắm điện hoặc cổng sạc ở ghế. Bạn sạc điện thoại bằng cổng của ghế được, nhưng hãy cắm dây gọn, không để dây vắt ngang lối đi. Riêng pin dự phòng, nhiều hãng không cho phép sạc pin dự phòng hoặc dùng pin dự phòng để sạc thiết bị trong suốt chuyến bay, và pin dự phòng phải để trong hành lý xách tay, không được ký gửi. Quy định về dung lượng pin mang theo có bài riêng trong mục hành lý của trang.
Pin lithium trong điện thoại, máy tính, pin dự phòng có thể nóng lên bất thường, phồng lên, bốc khói hoặc có mùi khét khi bị hỏng, bị va đập hoặc bị kẹp vào cơ cấu ghế. Nếu thấy thiết bị của mình hoặc của người bên cạnh có dấu hiệu như vậy, việc đầu tiên là gọi tiếp viên ngay. Không cố tự dập, không cho thiết bị vào ngăn hành lý trên đầu, không tự mang vào nhà vệ sinh, không đổ nước lên nếu tiếp viên chưa hướng dẫn. Tổ bay được huấn luyện và có dụng cụ để xử lý tình huống pin quá nhiệt.
Một tình huống hay gặp hơn là điện thoại rơi vào khe giữa ghế và thành khoang hoặc lọt vào khe ghế ngả. Khi đó đừng tự ngả hay chỉnh ghế để mò lấy, vì cơ cấu ghế có thể nghiền ép điện thoại, làm pin bị hỏng và nóng lên. Hãy gọi tiếp viên, họ sẽ hướng dẫn cách lấy an toàn.
Tai nghe, màn hình giải trí và phép lịch sự khi dùng thiết bị
Nhiều chuyến bay có màn hình giải trí gắn ở lưng ghế, nghe bằng tai nghe cắm vào ổ trên tay vịn hoặc màn hình. Tai nghe do hãng phát thường đủ dùng, nhưng tai nghe riêng có dây cắm vừa ổ ba ly rưỡi sẽ cho chất âm tốt hơn. Một số máy bay dùng ổ cắm hai chấu, cần đầu chuyển đổi. Ngày càng nhiều hãng cho kết nối tai nghe không dây trực tiếp với màn hình. Nếu chuyến bay không có màn hình, bạn nên tải sẵn phim, nhạc, sách vào máy trước khi ra sân bay.
Khi tiếp viên phổ biến an toàn, hãy tháo tai nghe ra và dừng phim. Nhiều hệ thống giải trí tự dừng để phát phần phổ biến an toàn. Trong lúc bay, nên giữ một bên tai nghe đủ nhỏ để nghe được thông báo của tổ bay, hoặc dùng tai nghe chống ồn có chế độ nghe âm thanh xung quanh.
Không mở loa ngoài để xem phim, nghe nhạc hay gọi video trên khoang, kể cả khi máy bay đang đỗ chờ. Giảm độ sáng màn hình khi đèn khoang đã tắt để không làm chói mắt người ngồi bên cạnh đang ngủ. Khi chụp ảnh, quay video, tránh quay rõ mặt hành khách khác mà không hỏi, và tôn trọng yêu cầu của tiếp viên nếu họ không muốn bị quay. Một số hãng không cho quay phim quy trình làm việc của tổ bay hay khu vực buồng lái.
Thiết bị y tế và thiết bị đặc biệt mang theo người
Một số hành khách cần dùng thiết bị y tế chạy điện trên máy bay, như máy tạo oxy di động, máy hỗ trợ thở khi ngủ, máy đo đường huyết liên tục, máy bơm insulin. Các thiết bị này thường được phép mang và dùng, nhưng mỗi hãng có quy định riêng về loại thiết bị được chấp nhận, lượng pin dự phòng phải mang theo và việc báo trước. Có hãng yêu cầu báo trước một số ngày và có giấy xác nhận của bác sĩ.
Nếu bạn hoặc người nhà cần những thiết bị này, hãy liên hệ hãng bay ngay khi đặt vé, hỏi rõ thiết bị có được dùng trong suốt chuyến bay không, có ổ điện ở ghế không, cần mang bao nhiêu pin. Mang theo hướng dẫn sử dụng của thiết bị và giấy tờ của bác sĩ trong hành lý xách tay. Thiết bị như máy trợ thính, máy tạo nhịp tim cấy trong người không cần tắt; người mang máy tạo nhịp nên báo nhân viên an ninh trước khi qua cổng soi chiếu.
Máy bay điều khiển từ xa, bộ đàm, thiết bị phát sóng mạnh không được bật trên khoang. Nếu bạn mang theo những thiết bị này vì công việc, hãy hỏi trước về cách đóng gói, có được xách tay hay phải tháo pin. Còn với thiết bị cá nhân thông thường, chỉ cần nhớ ba điều: bật chế độ máy bay, cất gọn thiết bị lớn lúc cất hạ cánh, và làm theo lời tổ bay.
Câu hỏi thường gặp
Quên bật chế độ máy bay thì có sao không?
Đây là quy định phải tuân thủ trên khoang để hạn chế nhiễu sóng với hệ thống của máy bay và mạng di động mặt đất. Nếu quên, bật ngay khi nhớ ra hoặc khi tiếp viên nhắc. Hành khách không chấp hành hướng dẫn của tổ bay có thể bị xử lý theo quy định.
Có được dùng điện thoại lúc máy bay cất cánh không?
Điện thoại nhỏ ở chế độ máy bay thường được cầm dùng trong lúc cất cánh, hạ cánh, tuỳ quy định của hãng. Máy tính xách tay và thiết bị lớn thì phải cất gọn. Luôn làm theo thông báo của tổ bay trên chuyến đó.
Bật chế độ máy bay rồi có dùng được wifi trên máy bay không?
Được, nếu chuyến bay có dịch vụ wifi. Bật chế độ máy bay trước, sau đó bật riêng wifi để kết nối mạng của máy bay khi tổ bay thông báo cho phép. Dịch vụ có thể miễn phí hoặc tính phí tuỳ hãng và hạng vé.
Tai nghe bluetooth có được dùng trên máy bay không?
Nhiều hãng cho phép bật lại Bluetooth sau khi đã bật chế độ máy bay để dùng tai nghe không dây, nhưng có hãng hạn chế trong lúc cất hạ cánh. Nghe thông báo hoặc hỏi tiếp viên nếu không chắc.
Điện thoại rơi vào khe ghế trên máy bay thì làm sao?
Đừng tự ngả hay chỉnh ghế để mò lấy vì cơ cấu ghế có thể nghiền ép điện thoại, làm pin hỏng và nóng lên. Gọi tiếp viên để được hướng dẫn cách lấy an toàn.
Có được sạc pin dự phòng trên máy bay không?
Nhiều hãng không cho sạc pin dự phòng hoặc dùng pin dự phòng sạc thiết bị trong suốt chuyến bay. Pin dự phòng phải để trong hành lý xách tay. Kiểm quy định hiện hành của hãng trước chuyến bay.