Bay quốc tế từ một sân bay Việt Nam đi theo một thứ tự khá cố định: làm thủ tục ở quầy hãng bay và gửi hành lý, khai hải quan nếu mang hàng phải khai, qua quầy kiểm soát xuất cảnh, qua cửa soi chiếu an ninh, rồi vào khu chờ và ra cửa máy bay. So với bay nội địa, mỗi bước kiểm kỹ hơn, xếp hàng lâu hơn và cửa máy bay đóng sớm hơn, nên người đi lần đầu nên có mặt sớm hơn hẳn so với thói quen bay trong nước.
Bài này đi qua từng chặng theo đúng thứ tự bạn sẽ gặp, nói rõ mỗi chặng người ta kiểm gì, cần cầm sẵn gì trên tay và những chỗ người mới hay lúng túng. Thứ tự giữa các bước có thể khác chút ít tuỳ sân bay và nhà ga, quy định cụ thể của hãng và của cơ quan quản lý thay đổi theo thời gian, nên bạn vẫn cần kiểm hướng dẫn hiện hành trước ngày bay.
Chuẩn bị ở nhà: những thứ phải cầm trên tay khi ra sân bay
Ở chuyến bay quốc tế, gần như mọi chặng đều hỏi đến hộ chiếu, nên hộ chiếu là thứ đầu tiên phải ở chỗ dễ lấy, không nằm sâu trong vali ký gửi. Đi kèm là thị thực nếu nước đến yêu cầu (dán trong hộ chiếu, bản điện tử in ra hoặc lưu trong điện thoại), vé điện tử có mã đặt chỗ, và những giấy tờ nước đến có thể hỏi như đặt phòng, vé chiều về, thư mời. Bạn nên gom tất cả vào một túi tài liệu nhỏ hoặc một ngăn riêng trong ba lô, thay vì để rải rác mỗi thứ một nơi.
Điện thoại cần sạc đầy, có ảnh chụp hộ chiếu và thị thực lưu ngoại tuyến phòng khi mạng chập chờn. Nếu hãng cho làm thủ tục trực tuyến với chặng quốc tế, bạn vẫn thường phải ghé quầy để nhân viên kiểm giấy tờ nhập cảnh, vì hãng chịu trách nhiệm nếu chở người không đủ điều kiện sang nước khác. Vì vậy đừng nghĩ đã có thẻ lên máy bay trên điện thoại là đi thẳng được vào trong.
Hành lý cũng nên chốt từ ở nhà: món nào ký gửi, món nào xách tay, chất lỏng trong hành lý xách tay đã gom vào túi trong suốt chưa, sạc dự phòng đã chuyển sang túi xách tay chưa. Ngoại tệ, vàng hoặc hàng hoá có thể phải khai thì tách riêng để lúc cần trình ra cho nhanh. Một tờ giấy ghi tay địa chỉ chỗ ở đầu tiên ở nước đến cũng rất có ích khi điền tờ khai trên máy bay hoặc khi bị hỏi ở cửa nhập cảnh.
Ra sân bay trước bao lâu và vì sao bay quốc tế phải đến sớm hơn
Theo thông lệ, các hãng khuyên có mặt ở sân bay sớm hơn khá nhiều so với chuyến nội địa, và quầy làm thủ tục quốc tế cũng đóng sớm hơn. Con số cụ thể do từng hãng công bố và có thể đổi theo sân bay, mùa cao điểm, nên bảng dưới chỉ nói lý do của từng khoảng thời gian, còn mốc giờ thì bạn đọc trên vé điện tử hoặc trang của hãng.
| Chặng | Vì sao tốn thời gian | Mẹo rút ngắn |
|---|---|---|
| Xếp hàng quầy hãng | Nhân viên kiểm hộ chiếu, thị thực, vé chiều về cho từng người | Đến sớm, cầm sẵn giấy tờ, đọc trước yêu cầu nhập cảnh |
| Gửi hành lý | Cân, dán thẻ, đôi khi soi chiếu hành lý ký gửi ngay tại quầy | Đóng vali đúng cân, không để pin rời trong vali |
| Khai hải quan khi xuất cảnh | Chỉ khi mang hàng phải khai, nhưng xếp hàng có thể lâu | Điền tờ khai trước, chuẩn bị chứng từ |
| Kiểm soát xuất cảnh | Kiểm từng hộ chiếu, đóng dấu hoặc ghi nhận điện tử | Bỏ ốp hộ chiếu, gỡ kính râm, mũ |
| Soi chiếu an ninh | Lấy máy tính, chất lỏng ra khay, soi người | Gom đồ kim loại vào túi từ trước |
| Đi bộ ra cửa | Nhà ga quốc tế rộng, cửa xa, có khi phải đi xe buýt ra máy bay | Xem cửa ngay khi vào khu chờ |
Nếu đi giờ cao điểm như dịp Tết, hè hay các kỳ nghỉ lễ, hàng ở quầy kiểm soát xuất cảnh và soi chiếu có thể dài gấp mấy lần ngày thường. Cách an toàn là lấy mốc giờ hãng khuyên rồi cộng thêm thời gian đi đường có thể kẹt xe. Chờ thừa ở khu cách ly bao giờ cũng dễ chịu hơn chạy bộ ra cửa lúc máy bay sắp đóng.
Chặng một: quầy hãng bay và gửi hành lý
Khi vào sảnh đi quốc tế, việc đầu tiên là tìm quầy làm thủ tục của chuyến mình trên bảng thông tin chung. Bảng ghi số hiệu chuyến, điểm đến và dãy quầy, ví dụ giả định "quầy từ số 20 đến 28". Các bước ở quầy thường như sau:
- Xếp đúng hàng: có hàng cho hạng phổ thông, hàng ưu tiên, hàng chỉ gửi hành lý cho người đã làm thủ tục trực tuyến. Hỏi nhân viên đứng đầu hàng nếu không chắc.
- Trình hộ chiếu và nói điểm đến cuối cùng nếu bạn nối chuyến. Nhân viên đối chiếu tên trên vé với hộ chiếu, kiểm hạn hộ chiếu, thị thực và có khi hỏi vé chiều về.
- Đặt vali lên băng cân. Nhân viên dán thẻ hành lý ghi mã sân bay đến; bạn nhìn kỹ mã này để chắc vali được gửi đúng nơi, nhất là khi bay hai chặng.
- Nhận lại hộ chiếu, thẻ lên máy bay và cuống thẻ hành lý. Cuống thẻ hành lý là bằng chứng duy nhất nếu vali thất lạc, giữ cho tới khi nhận vali ở nơi đến.
- Hỏi luôn cửa ra máy bay dự kiến và giờ lên máy bay, vì ở chặng quốc tế giờ lên máy bay thường sớm hơn giờ cất cánh khá lâu.
Nếu hãng báo giấy tờ chưa đủ, ví dụ thị thực sai loại hay thiếu vé đi tiếp, đừng tranh cãi ở quầy. Hỏi rõ thiếu gì, có thể bổ sung ngay tại sân bay không, và nhờ nhân viên ghi lại lý do. Quyết định cho lên máy bay ở chặng này thuộc về hãng, dựa trên yêu cầu nhập cảnh của nước đến.
Chặng hai: hải quan khi xuất cảnh, ai cần ghé và ai đi thẳng
Sau quầy hãng, nhiều người thấy khu vực hải quan và không biết mình có phải dừng lại không. Nguyên tắc chung là hành khách không mang hàng phải khai thì đi qua, còn ai mang ngoại tệ, vàng vượt mức quy định, hàng hoá mang đi bán, máy móc mang ra rồi mang về, hoặc hàng thuộc diện hạn chế thì phải khai và làm thủ tục ở đây. Mức phải khai do cơ quan có thẩm quyền quy định và có thể thay đổi, nên trước chuyến đi bạn tra văn bản hiện hành hoặc hỏi trực tiếp nhân viên hải quan tại sân bay.
Một tình huống hay gặp là mang thiết bị đắt tiền như máy ảnh chuyên nghiệp, máy quay, nhạc cụ đi biểu diễn rồi mang về. Người làm nghề thường khai tạm xuất ngay lúc đi để khi về có giấy tờ chứng minh đây là đồ của mình mang ra, tránh bị hỏi như hàng mua ở nước ngoài. Đồ dùng cá nhân thông thường như điện thoại, máy tính xách tay đang dùng thì hầu như không ai phải khai.
Nếu bạn khai, hãy giữ kỹ bản tờ khai đã được xác nhận. Đó là căn cứ để lúc nhập cảnh trở về chứng minh số ngoại tệ hay món đồ ấy đã đi ra từ Việt Nam. Người đi lần đầu thường đánh rơi tờ này trong mớ giấy tờ du lịch, nên kẹp nó chung với hộ chiếu.
Chặng ba: kiểm soát xuất cảnh và chặng bốn: soi chiếu an ninh
Quầy kiểm soát xuất cảnh. Đây là nơi lực lượng quản lý xuất nhập cảnh kiểm hộ chiếu và ghi nhận bạn rời Việt Nam. Bạn trình hộ chiếu và thẻ lên máy bay, gỡ mũ, kính râm, khẩu trang khi được yêu cầu để đối chiếu khuôn mặt. Một số sân bay có cổng tự động cho người đủ điều kiện; lần đầu đi thì cứ vào quầy có người cho chắc. Câu hỏi nếu có thường đơn giản như đi đâu, đi bao lâu; trả lời ngắn và đúng.
Những ai có thể bị giữ lại ở quầy này. Người đang bị tạm hoãn xuất cảnh theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, ví dụ vì nghĩa vụ thuế, nợ hay đang liên quan tới vụ việc, sẽ không qua được. Nếu bạn có khoản nợ thuế cá nhân hay việc chưa xong, nên tra trước tình trạng của mình qua kênh chính thức thay vì đợi tới cửa khẩu mới biết.
Soi chiếu an ninh. Sau xuất cảnh là cửa soi chiếu. Quy tắc giống bay nội địa nhưng thường kỹ hơn: máy tính bảng, máy tính xách tay ra khay riêng, túi chất lỏng ra khay, áo khoác, thắt lưng, đồng hồ cho vào khay. Chai nước đã mua trước đó phải uống hết hoặc bỏ lại.
Thứ tự có thể đảo. Ở vài nhà ga, cửa soi chiếu đặt trước quầy xuất cảnh. Không sao cả, bạn cứ đi theo biển chỉ dẫn và dòng người; điều quan trọng là qua đủ các chặng chứ không phải thứ tự.
Chặng cuối: khu chờ, cửa ra máy bay và lúc lên máy bay
Qua soi chiếu là vào khu cách ly, nơi có cửa hàng miễn thuế, quán ăn và phòng chờ. Người đi lần đầu dễ mải mê ở đây mà quên giờ. Vài điều nên làm ngay khi vừa vào:
- Nhìn bảng thông tin để biết cửa ra máy bay thật, vì cửa in trên thẻ có thể đổi. Đi bộ thử ra tới cửa, đo xem mất mấy phút, rồi mới quay lại ăn uống.
- Nhớ giờ lên máy bay chứ không chỉ giờ cất cánh. Chuyến quốc tế thường mời khách lên sớm, và cửa đóng trước giờ cất cánh một khoảng để kịp làm thủ tục cho tàu bay.
- Ở một số chuyến đi các nước có yêu cầu riêng, hãng còn kiểm lại hộ chiếu ngay tại cửa, thậm chí soi chiếu thêm lần nữa. Cứ để hộ chiếu ở chỗ dễ lấy.
- Nếu mua chất lỏng ở cửa hàng miễn thuế và còn nối chuyến ở nước khác, hỏi người bán đóng túi niêm phong kèm hoá đơn, vì sân bay nối chuyến có thể soi lại.
- Điện thoại để âm lượng to, vì loa gọi tên hành khách chậm trễ thường đọc tên theo kiểu nước ngoài, nghe không quen tai.
Khi lên máy bay, tiếp viên có thể phát tờ khai nhập cảnh hoặc tờ khai hải quan của nước đến, tuỳ nước. Điền bằng chữ in hoa, đúng như trên hộ chiếu, và giữ cùng hộ chiếu cho tới quầy nhập cảnh ở bên kia.
Những lỗi người bay quốc tế lần đầu hay mắc và cách tránh
Lỗi phổ biến nhất là tính thời gian theo kinh nghiệm bay nội địa, ra sân bay sát giờ rồi kẹt ở hàng kiểm soát xuất cảnh. Lỗi thứ hai là cất hộ chiếu vào vali ký gửi hoặc để ở ngăn khó lấy, tới mỗi chặng lại lục tung túi. Lỗi thứ ba là không đọc yêu cầu nhập cảnh của nước đến, tới quầy hãng mới biết hộ chiếu không đủ hạn còn lại hoặc thiếu thị thực quá cảnh cho chặng nối.
Một nhóm lỗi khác nằm ở hành lý: để sạc dự phòng trong vali ký gửi rồi bị gọi tên quay lại mở vali, mang chai dầu gió, lọ nước hoa lớn trong túi xách tay rồi bị giữ ở cửa soi chiếu, hay mang theo thực phẩm tươi rồi bị chặn ở hải quan nước đến. Những quy tắc này giống nhau ở phần lớn các nước nhưng chi tiết khác nhau, nên tra trước cả quy định của sân bay đi lẫn nước đến.
Cuối cùng là chuyện tiền và liên lạc. Người đi lần đầu nên đổi một ít tiền nước đến hoặc mang thẻ thanh toán quốc tế đã bật chức năng dùng ở nước ngoài, ghi sẵn địa chỉ chỗ ở, và lưu thông tin cơ quan đại diện Việt Nam ở nước đến phòng khi cần trợ giúp. Những việc này mất ít phút ở nhà nhưng gỡ được nhiều rắc rối ở bên kia.
Câu hỏi thường gặp
Bay quốc tế nên có mặt ở sân bay trước bao lâu?
Theo thông lệ, hãng bay khuyên đến sớm hơn nhiều so với chuyến nội địa vì có thêm chặng kiểm hộ chiếu, xuất cảnh và soi chiếu kỹ. Mốc giờ cụ thể và giờ đóng quầy in trên vé điện tử hoặc trang của hãng; mùa cao điểm nên cộng thêm thời gian dự phòng cho hàng chờ và đường đi.
Đã làm thủ tục trực tuyến thì có phải ra quầy hãng không?
Với chặng quốc tế, nhiều hãng vẫn yêu cầu ghé quầy để kiểm hộ chiếu và thị thực trước khi cho lên máy bay, kể cả khi bạn không có hành lý ký gửi. Hãy đọc kỹ thông báo của hãng sau khi làm thủ tục trực tuyến, nếu ghi cần kiểm giấy tờ thì ra quầy trước khi vào trong.
Không mang ngoại tệ hay hàng hoá thì có phải ghé quầy hải quan khi xuất cảnh không?
Hành khách không mang hàng thuộc diện phải khai thì thường đi thẳng qua khu vực hải quan. Chỉ người mang ngoại tệ, vàng vượt mức quy định, hàng mang đi bán, thiết bị tạm xuất hoặc hàng hạn chế mới cần khai. Mức cụ thể nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi hải quan tại sân bay.
Cổng kiểm soát xuất cảnh tự động có dùng được ngay lần đầu không?
Tuỳ sân bay và loại hộ chiếu, có nơi cho công dân đủ điều kiện dùng cổng tự động, có nơi cần đăng ký trước. Lần đầu bay quốc tế, cách chắc chắn nhất vẫn là vào quầy có cán bộ, vừa không lo thao tác sai vừa được hỏi khi có điều chưa rõ.
Thẻ lên máy bay ghi cửa ra máy bay rồi, có cần xem lại bảng thông tin không?
Có. Cửa ra máy bay có thể đổi sau khi thẻ đã in, nhất là ở sân bay đông chuyến. Ngay khi vào khu cách ly, bạn xem bảng thông tin, đi thử tới cửa để biết khoảng cách rồi mới đi ăn uống hay mua sắm, và xem lại bảng một lần nữa trước giờ lên máy bay.
Tờ khai nhập cảnh của nước đến điền ở đâu?
Tuỳ nước, có nơi phát tờ khai trên máy bay, có nơi để ở khu nhập cảnh, có nơi đã chuyển sang khai trực tuyến trước chuyến đi. Bạn tra trang chính thức của cơ quan xuất nhập cảnh nước đến hoặc hỏi hãng bay, điền đúng như hộ chiếu và giữ tờ khai cùng hộ chiếu.